Een dedicated schakeljaar is de kans om de opleiding tot medisch specialist meer als continuĆ¼m vorm te geven.

Vormgeving van het dedicated schakeljaar

Het 'dedicated schakeljaar' betreft het zesde jaar van de studie geneeskunde. In dat jaar behaalt de student zowel de algemene eindtermen van de masteropleiding als een deel van de competenties van het eerste jaar van de medisch specialistische vervolgopleiding.

Het schakeljaar dient te bestaan uit een semiarts stage of oudste coschap en een wetenschapsstage, waarbij de opleider van de vervolgopleiding meekijkt over de schouder van de schakelstudent. Om een schakeljaar te kunnen benutten voor de competentieontwikkeling in de vervolgopleiding, dienen tijdens het schakeljaar competenties aan bod te komen die normaliter onderdeel zijn van het eerste deel van de vervolgopleiding.

In de curricula van de meeste umc’s zijn de genoemde ingrediënten al in het laatste jaar opgenomen. Veel studenten zijn in die periode als ‘semiarts’ of ‘oudste co’ werkzaam alsof zij een beginnende aios zijn, waarbij integratie van de zeven rollen van het CanMEDS-model centraal staat. Deze ‘eerder verworven competenties’ (EVC) kunnen in het dedicated schakeljaar meetellen voor de medisch specialistische vervolgopleiding waardoor deze kan worden verkort met maximaal zes maanden. Een van de randvoorwaarden voor verkorting van de vervolgopleiding is dat deze niet onder de EU-norm komt. Dat betekent dat er opleidingen zijn waar geen ruimte voor verkorting is (o.a. huisartsgeneeskunde en sociale geneeskunde).

Het programma van een dedicated schakeljaar kan disciplinegericht of breed zijn. In het eerste geval betreft het de ontwikkeling van competenties in de context van een specifiek specialisme. In het laatste geval ligt de focus op een competentieontwikkeling die in meerdere vervolgopleidingen tot verkorting van de opleidingsduur kan leiden. Zo’n breed schakeljaar kan een beschouwend, snijdend of ondersteunend profiel hebben. Leerdoelen, beoogde competenties en de wijze van toetsing moeten worden beschreven in een opleidingsprogramma voor de schakelstudent. In alle gevallen moeten die niet alleen passen bij de vereiste competentieontwikkeling in de vervolgopleiding, maar ook bij de eindtermen van de geneeskundeopleiding, zoals die in het Raamplan 2009 zijn beschreven.

Het schakeljaar is onderdeel van de basisopleiding en dat betekent dat umc’s en universiteiten samen met de affiliatieziekenhuizen in de OOR verantwoordelijk zijn voor het programma en de kwaliteit van het schakeljaar.

Ontwikkeling schakeljaar tot 2020
Met het dedicated schakeljaar wordt bijgedragen aan de individuele versnelling van de opleidingen. Hiermee wordt de opleidingsduur tot medisch specialist in 2022 gemiddeld een half jaar korter. In april 2014 zijn de eerste studenten gestart met het 'dedicated schakeljaar'.

Vanaf 2015 moet ongeveer tien procent van de studenten met een schakeljaar zijn gestart. Vanaf 2016 wordt het aantal studenten dat instroomt in het schakeljaar verhoogd naar twintig procent, en vanaf 2018 is het de bedoeling dat ongeveer een derde van de aios die met een vervolgopleiding beginnen (medisch specialist, huisarts, public health) dat doet na een dedicated schakeljaar te hebben gevolgd.

Om goed te kunnen beoordelen of de eerder verworven competenties passen bij de beoogde competentieontwikkeling moet niet alleen het vereiste niveau daarvan worden beschreven, maar ook de wijze waarop zal worden getoetst. Bij de vanaf medio 2014 gewijzigde regelgeving, wordt voorgesteld in de loop van het eerste opleidingsjaar een toetsmoment op te nemen waar wordt beoordeeld door de opleider of de aangevraagde verkorting ook daadwerkelijk kan worden verleend.

Aangezien er (nog) niets bekend is over het effect van het dedicated schakeljaar op de inhoud en de kwaliteit van de vervolgopleiding, worden in een evaluatie verschillende aspecten onderzocht zoals:

  • Hoe is het dedicated schakeljaar vormgegeven (positionering en implementatie) in de verschillende umc's en wat kunnen we zeggen over de (neven)effecten van de programma's op de korte, middellange en lange termijn?
  • Zijn aios, die zijn opgeleid via het dedicated schakeljaar, kwalitatief gelijk aan aios die via een andere route instromen, gemeten aan het eind van het eerste jaar, jaar twee en einde van de opleiding?
  • Hoe wordt de competentiespecifieke groei van schakelstudenten gemonitord gedurende het schakeljaar en de daaropvolgende medisch specialistische vervolgopleiding?

Tussentijdse evaluaties worden gehouden op punten als uitval en verworven competenties.

Maak kennis met de onderzoekers: Andrea Oudkerk Pool, Lokke Gennissen en Marieke Adema.


Afdrukken
 
NFU Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra / Oudlaan 4, 3515 GA / Postbus 9696, 3506 GR Utrecht / T 030 273 98 80 / nfu@nfu.nl / Disclaimer © 2019