Onderzoeksinfrastructuur

Onderzoeksinfrastructuur
Een umc biedt een uitstekende omgeving voor de wetenschap door de integratie van patiëntenzorg, onderzoek en onderwijs. Nederland staat dan ook aan de wereldtop in de biomedische wetenschap. Voor kwalitatief hoogstaande wetenschap en het behoud van de koploperspositie is een efficiënte onderzoeksinfrastructuur noodzakelijk. De umc’s werken in diverse initiatieven nauw samen om dit te realiseren.

De gezondheidszorg beweegt steeds meer richting behandeling op maat: personalised medicine. Voor personalised medicine& health-onderzoek zijn grote groepen patiënten en gezonde personen nodig, die onderzoekers alleen kunnen verzamelen als ze samenwerken. Moderne technologieën bieden een biomedisch onderzoeker ongekende mogelijkheden én uitdagingen wat betreft de grote hoeveelheden complexe onderzoeksdata die ze opleveren. Een gedegen infrastructuur is de basis om tegemoet te kunnen komen aan de hoge eisen voor privacy, kwaliteit, beheer en delen van deze onderzoeksdata.

Een goede, ondersteunende onderzoeksinfrastructuur nodigt onderzoekers uit om data, beelden en biomateriaal op een gestructureerde en gestandaardiseerde manier te verzamelen, analyseren en met elkaar te delen. Verenigd in de NFU werken de acht umc’s gezamenlijk aan zo’n onderzoeksinfrastructuur en dat biedt belangrijke schaalvoordelen. Zo zijn de umc’s de oprichters van het Parelsnoer Instituut, actieve deelnemers van BBMRI-NL2.0, initiatiefnemers van Data4lifesciences en participanten van Health-RI.

Parelsnoer Instituut en BBMRI
Het Parelsnoer Instituut (PSI) is een samenwerking van de acht umc’s waarin klinische data, biomateriaal en beeldmateriaal van patiënten op een gestructureerde en gestandaardiseerde wijze wordt verzameld voor onderzoek naar specifieke ziektes. Door het gezamenlijk verzamelen van gegevens en materialen kunnen onderzoekers grotere patiëntengroepen bestuderen, met als doel wetenschappelijk inzicht verkrijgen en de patiëntenzorg verbeteren. Alle umc’s zijn ook partner in BBMRI-NL2.0, de Nederlandse poot van de Europese biobanksamenwerking Biobanking and BioMolecular resources Research Infrastructure. BBMRI-NL2.0 bevordert actief de samenwerking tussen en standaardisatie van biobanken in Nederland. Belangrijk doel is het verenigen van alle relevante infrastructuren voor biomedisch onderzoek in één nationale onderzoeksinfrastructuur.

Data4lifesciences
In het Data4lifesciences-programma (D4LS) werken de acht umc’s aan een nationale infrastructuur voor life sciences-data, samen met landelijke initiatieven zoals BBMRI-NL2.0, DTL, TraIT, PSI en SURF. Data4lifesciences streeft naar een infrastructuur voor het registreren, verwerken, analyseren, archiveren en delen van onderzoeksdata inclusief een uitgebreid data expertise netwerk. Hiermee vormt Data4lifesciences een belangrijke bijdrage van de gezamenlijke umc’s in het grotere overkoepelende infrastructuur initiatief Health-RI.

Health-RI
Het grotere strategische initiatief ‘Health Research Infrastructure’ (Health-RI) streeft naar één overkoepelende infrastructuur voor personalised medicine & health research. De infrastructuur zal Nederlandse biobanken, bevolkingscohorten, datacollecties, beeldcollecties en experimentele faciliteiten aan elkaar koppelen en sluit nauw aan op de ontwikkeling van de European Open Science Cloud. Health-RI is een initiatief van BBMRI-NL2.0, EATRIS-NL en ELIXIR-NL, alle drie sterk verankerd in pan-Europese verbindende infrastructuren (ESFRIs). Het wordt verder ontwikkeld in samenwerking met onder meer de NFU (Data4lifesciences), topsector LSH (Health~Holland), DTL, ZonMw, ministeries, universiteiten, gezondheidsfondsen en het bedrijfsleven.

Open science
De wetenschap is in een snelle transitie door de opkomst van digitale technologieën en nieuwe samenwerkingsvormen. De manier waarop wetenschap wordt uitgevoerd verandert van het publiceren van onderzoeksresultaten in wetenschappelijke publicaties in de richting van het delen en het gebruik van alle beschikbare kennis in een vroeger stadium van het onderzoeksproces: het wetenschappelijk proces opent zich steeds verder. Daardoor kan over de grenzen van landen en sectoren steeds meer worden gedeeld en samengewerkt om complexe maatschappelijke en technologische vraagstukken op te lossen.

Tijdens het Nederlands EU-voorzitterschap in de eerste helft van 2016 zijn Europa-breed afspraken gemaakt over open science en in het bijzonder over de 100% open access ambitie in 2020. Resultaat van dit voorzitterschap was onder meer de Amsterdam Call for Action, waarin is opgenomen dat elke lidstaat een nationaal plan voor open science ontwikkelt. Begin 2017 is dit plan in Nederland opgesteld door VSNU, NFU, KNAW, SURF, NWO, ZonMw, Vereniging Hogescholen, Koninklijke Bibliotheek, Promovendi Netwerk Nederland en GO-FAIR.

Met de andere betrokken partijen zet de NFU met het Nationaal Plan Open Science in op:

  • 100% open access publiceren in 2020;
  • onderzoeksdata optimaal geschikt maken voor (her)gebruik;
  • het laten aansluiten van evaluatie- en waarderingssystemen voor onderzoekers, onderzoeksgroepen en onderzoeksvoorstellen op doelen van open science (reward systems)

Afdrukken
NFU Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra / Oudlaan 4, 3515 GA / Postbus 9696, 3506 GR Utrecht / T 030 273 98 80 / nfu@nfu.nl / Disclaimer © 2018