Advies NFU: gebruik wetenschap om zorgkosten te beheersen

Advies NFU: gebruik wetenschap om zorgkosten te beheersen
De snelle groei van de collectieve zorguitgaven in Nederland kan worden afgeremd door nieuwe en bestaande zorg binnen het Basiszorgpakket systematischer en robuuster wetenschappelijk te toetsen. Daarnaast moeten prikkels in het zorgstelsel beter aansluiten bij de kerntaak van zorgaanbieders: het leveren van gezondheidswaarde aan patiënten.
Persbericht, 
5 juni 2013

Dat advies heeft NFU-voorzitter Drs. Guy Peeters vandaag namens alle Nederlandse universitair medische centra overgebracht aan minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De minister had de sector in februari gevraagd mee te denken over hoe de uitgavengroei af te remmen.
Het NFU-advies werd de afgelopen maanden voorbereid door een ‘Denktank’ van hoogleraren en andere deskundigen op het gebied van kwaliteit, effectiviteit en betaalbaarheid van zorg, afkomstig uit alle umc’s.

Oorzaken van de snelle groei
De NFU constateert dat de curatieve gezondheidszorg in Nederland internationaal gezien goed en toegankelijk is, maar dat we er nu bijna twee keer zo veel aan uitgeven als tien jaar geleden. Slechts 15 procent van die groei is toe te schrijven aan vergrijzing. Ziekenhuiszorg omvat ruim de helft van de curatieve zorg en groeit daarbinnen ook het hardst.
Eén hoofdoorzaak van de groei ligt in de structuur van ons zorgstelsel, dat is gebouwd op twee principes: ‘boter bij de vis’ (meer budget bij meer verrichtingen) en marktconcurrentie om de prijs per verrichting te drukken. Samen helpen ze wachtlijsten voorkomen, maar ze lokken ook het doen van méér verrichtingen uit.
Een tweede hoofdoorzaak ligt in het feit dat (op uitzonderingen na) alle zorg verleend door medisch specialisten automatisch valt onder het collectief verzekerde Basiszorgpakket. Daardoor is dat pakket internationaal gezien genereus, en nieuwe medische technologie zal het de komende jaren waarschijnlijk nóg genereuzer maken. Er is niet een voldoende robuust systeem om nieuwe én bestaande zorg wetenschappelijk te toetsen en zo nodig de toegang tot het pakket te ontzeggen.

Gevolgen van de snelle groei
Méér diagnostiek, méér behandelingen of méér ‘preventieve’ controles geven patiënten niet altijd meer gezonde levensjaren of meer kwaliteit van leven.
Van sommige zorg is niet aangetoond dat ze meer ‘gezondheidswaarde’ biedt dan andere oplossingen (waaronder terughoudendheid). Sommige zorg past eigenlijk niet bij de specifieke diagnose van een patiënt, of bij de wens van een patiënt als die tevoren nauwer bij de behandelbeslissing was betrokken. Sommige zorg vindt plaats in een ziekenhuis terwijl dat evengoed had gekund bij de huisarts.
Op voorhand is het niet precies te berekenen, maar de NFU-Denktank schat dat tien tot twintig procent van de huidige ziekenhuiszorg feitelijk geen ‘gezondheidswaarde’ aan patiënten biedt.

Oplossingsrichtingen
In haar advies geeft de NFU een groot aantal oplossingsrichtingen.
Het betreft ten eerste het verminderen van productiestimulerende prikkels en het introduceren van prikkels om onnodige zorg af te remmen. Daartoe behoren bijvoorbeeld:

  • het in loondienst nemen van medisch specialisten (bij umc’s al het gebruik)
  • het transparanter maken van de zorg door middel van zorgdoorkruisende, eenduidige, patiëntgerichte zorgregistratie
  • het helpen van patiënten om te delen in zware zorgbeslissingen, bijvoorbeeld door ze te ondersteunen in het vinden van onafhankelijke informatie (inclusief second opinions) en counseling over voor- en nadelen van zorginterventies.

Daarnaast moet de rol van wetenschappelijke toetsing in de samenstelling en de toepassing van het Basiszorgpakket worden vergroot. Voorbeelden van aanbevelingen aan de overheid zijn:

  • Creëer een ‘voorportaal’ voor het Basiszorgpakket waarin nieuwe verrichtingen (inclusief medicijnen, diagnostiek en technologie) nog niet algemeen worden vergoed maar alleen aan patiënten die deelnemen aan robuust wetenschappelijk onderzoek;
  • Voorkom dat dit ‘voorportaal’ verandert in een sluiproute naar definitieve opname in het pakket zónder degelijke wetenschappelijke toetsing;
  • Creëer ook een ‘achterportaal’ waarin reeds bestaande verrichtingen kunnen worden onderworpen aan grondige wetenschappelijke toetsing. Zie als mogelijke uitkomsten o.a. verwijdering uit het pakket of beperking tot bepaalde indicatiegebieden of aanbieders;
  • Betrek Nederlandse én internationale wetenschappers bij de periodieke screening van het basispakket. Betrek patiëntervaringen systematisch in zulke reviews, want patiënten hebben eigen vensters op de toegevoegde waarde van gezondheidszorg.
  • Garandeer publieke financiering voor de evaluatie van bestaande zorg, bijvoorbeeld door bestaande onderzoeksfinanciering deels hiervoor te oormerken.
  • Maak meer dan nu gebruik van de Wet Bijzondere Medische Verrichtingen (WMBV) om dure voorzieningen en kostbare infrastructuur te concentreren in minder ziekenhuizen.

Het rapport bevat ook aanbevelingen voor andere actoren in de gezondheidszorg, zoals ziekenhuizen, medisch specialisten en verzekeraars.

Een rol voor umc’s
Universitair medische centra hebben een unieke positie op de driesprong van zorg, wetenschappelijk onderzoek en medisch beroepsonderwijs. Umc’s zullen net als elk ander ziekenhuis serieus moeten werken aan kostenbeperking. Hun wetenschappelijke expertise kan daarnaast helpen de Nederlandse gezondheidszorg op lange termijn goed, toegankelijk en daarom betaalbaar te houden.

Het volledig advies kunt u hier lezen.

NFU


Afdrukken
 
NFU Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra / Oudlaan 4, 3515 GA / Postbus 9696, 3506 GR Utrecht / T 030 273 98 80 / nfu@nfu.nl / Disclaimer © 2019