Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Tuberculose (UMC St Radboud)
Tuberculose (TBC) is een infectie die meestal vooral in de longen en andere luchtwegen voorkomt. Maar TBC kan vrijwel ieder orgaan of weefsel aantasten. In ongeveer 25% van de gevallen komt de ziekte buiten de long voor.
De diagnostiek en behandeling van tuberculose is de laatste decennia veranderd door verschillende ontwikkelingen. De bacterie wordt in toenemende mate resistent voor gangbare antibiotica. Bij sommige patiënten is sprake van gelijktijdige infectie met HIV. Ook kan het gebruik van medicijnen die de afweer onderdrukken (bijvoorbeeld bij transplantaties of auto-immuunziekten) van invloed zijn.
Op de locatie Dekkerswald van het Universitair LongCentrum Nijmegen (ULCN, tegenwoordig Universitair Longcentrum Dekkerswald, ULCD) vindt sinds de opening in 1913 tuberculosezorg plaats. Voor sommige tuberculosepatiënten is een langdurige opname gewenst.
Tuberculose komt tegenwoordig met name voor in een aantal risicogroepen die specifieke zorg behoeven zoals allochtonen, alcohol- en drugsverslaafden, thuis- en daklozen. Bovendien duurt de behandeling minimaal 6 maanden. Verder zijn sommige patiënten zo ziek, of is er sprake van ernstige bijkomende aandoeningen, dat behandeling in een gespecialiseerd centrum nodig is. Samen met het andere tuberculosecentrum, Beatrixoord te Haren wordt aan deze behoefte aan zorg voldaan. De beide centra hebben eind negentiger jaren reeds een productbeschrijving ontwikkeld.
Door de vaak complexe problematiek is er nauwe samenwerking nodig met vrijwel alle andere medische en paramedische disciplines in het UMC St Radboud. Van de interne specialismen zoals infectiologie (HIV), reumatologie (TNF-a blokkerende medicatie) en bloedziekten (chemotherapie) tot psychiatrie (verslaving), orthopedie (wervel en gewrichts TBC), thorax-hartchirurgie (longoperaties) en dermatologie.
In het ULCD vinden inmiddels ongeveer dertig tot veertig opnames per jaar plaats op een recent verbouwde (2007) afdeling die aan alle hygiënetechnische eisen van de huidige tijd voldoet. Zo beschikken we over UV-sterilisatie, luchtwisselingen en negatieve-drukkamers. Op deze wijze kan verantwoord onderdak worden geboden aan patiënten bij wie de ziekteverwekker ongevoelig is voor veel antibiotica (multi-drug (MDR) of extensive drug resistente (XDR) tuberculose).
Gecombineerde HIV-TBC behandeling vraagt speciale inzet, kennis en kunde, en vormt een substantieel onderdeel van de TBC-zorg.
We besteden speciale aandacht aan de sociale en culturele achtergrond van onze patiënten. Begeleiding en motivatie zijn essentieel voor deze patiënten, die zich op vrijwillige basis laten behandelen. Het multidisciplinaire behandelteam bevat dan ook naast een gespecialiseerde longarts, een diëtiste, een maatschappelijk werkende, een geestelijk verzorger, gespecialiseerde longverpleegkundigen, een bezigheidstherapeut en een fysiotherapeut. De expertise op het gebied van diverse culturen met hun eigen gewoonten en gebruiken is essentieel voor een succesvolle behandeling.
Naast de klinische zorg bestaat er een landelijke consultfunctie voor klinische tuberculose, ondersteund door het KNCV Tuberculosefonds. In dit kader worden per jaar ongeveer 150 consultaties verricht. De drie in tuberculose gespecialiseerde longartsen geven niet alleen klinische zorg en consulten aan collega's, maar verzorgen ook nationaal en internationaal onderwijs- en onderzoekstaken. De belangrijkste onderzoekslijnen worden gevormd door onderzoek naar medicamenteuze behandeling van TBC en onderzoek naar bacteriën die verwant zijn aan de verwekker van tuberculose (atypische mycobacteriën).
Onderzoek vindt, buiten Nederland, plaats met lokale partners in Tanzania, Ethiopië, Malawi en Indonesië. Op het gebied van onderwijs bestaan er tevens kontakten met Tanzania, Malawi, Zuid-Afrika, Suriname en Indonesië. Regelmatig komen longartsen in opleiding vanuit andere opleidingsklinieken voor een aanvullende klinische stage naar de tuberculoseafdeling op Dekkerswald. Ook heeft een door de European respiratory Society (ERS) gesponsorde fellow uit de voormalige Sovjet-Unie met succes een fellowship voltooid.
Meer informatie:
www.umcn.nl/longziekten
www.ulcd.nl
Contact:
Drs WCM de Lange, Longarts
Consulent voor klinische tuberculose KNCV Tuberculosefonds/
NVALT
06 127 32014
Dr MJ Boeree, Longarts
Medisch Directeur Universitair LongCentrum Dekkerswald
Mw drs C Magis-Escurra, Longarts
Universitair LongCentrum Dekkerswald
Postbus 66
6560 AB Groesbeek
(024) 6859911
