Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Endocriene tumoren (UMC St Radboud)
Endocrinologie is het specialisme dat zich bezighoudt met (ziekten van) hormonen en de organen en weefsels die hormonen maken (hormoonklieren, vetweefsel, darmweefsel). Hormonen zijn boodschapperstoffen, ze worden op een bepaalde plaats in het lichaam aangemaakt, verspreiden zich (meestal via het bloed) door het lichaam en zetten elders in het lichaam andere weefsels of organen aan tot een bepaalde actie. Bijvoorbeeld het hormoon adrenaline dat (bij schrik, angst of spanning) vrijkomt uit de bijnier en het lichaam aanzet tot een verhoogde staat van paraatheid.
Endocriene ziekten kunnen ontstaan als gevolg van een overmaat of tekort aan hormoon of ongevoeligheid van het doelorgaan voor het hormoon. Ook stofwisselingsziekten - ziekten waarbij de keten van reacties bij de stofwisseling hapert (als gevolg van het ontbreken van één schakel in die keten)- horen tot het werkterrein van de endocrinologie.
Sommige endocriene ziekten,bijvoorbeeld diabetes mellitus (‘suikerziekte’) en schildklierziekten, komen veel voor. Zij worden meestal door huisarts of internist in een niet-academisch ziekenhuis behandeld. Alleen moeilijk te behandelen patiënten komen met deze ziekten in een academische ziekenhuis terecht. Veel andere endocriene ziekten zijn zeldzaam. De behandeling daarvan vindt meestal plaats in of in samenspraak met specialisten uit een academische ziekenhuis. Sommige academische ziekenhuizen hebben een speciale expertise ten aanzien van bepaalde endocriene ziekten.
In verschillende hormoon-producerende klieren kunnen gezwellen ontstaan. Dit kunnen goedaardige gezwellen zijn, maar ook kwaadaardige gezwellen, die kunnen uitzaaien naar andere weefsels en organen. Het bijzondere van dergelijke gezwellen is dat zij vaak symptomen veroorzaken door een overmatige afgifte van hormonen door het gezwel. Vanwege de zeldzaamheid van deze aandoeningen vindt de diagnostiek en behandeling van endocriene tumoren in een UMC plaats.
Het UMC Sint Radboud is een topreferentiecentrum voor de diagnostiek en behandeling van alle vormen van endocriene tumoren. Alle patiënten met endocriene tumoren worden behandeld door een multidisciplinair team van specialisten (binnen de Tumorwerkgroep Endocriene en Syndromale Tumoren, de Hypofysewerkgroep Nijmegen en het Radboud Bijniercentrum). Tevens vindt er intensief wetenschappelijk onderzoek plaats naar deze tumoren.
Het UMC Sint Radboud beschikt over specifieke kennis en ervaring ten aanzien van de diagnostiek en behandeling van de volgende tumoren:
- Gezwellen van de bijnier, in het bijzonder tumoren die hormonen uitscheiden zoals catecholamines (met name de behandeling van kwaadaardige vormen van het feochromocytoom/paraganglioom), cortisol (syndroom van Cushing, met name de endoscopische bijnierchirurgie) en aldosteron (primair hyperaldosteronisme, met name de diagnostiek via bijniervenebemonstering).
- Gezwellen van de hypofyse, met name tumoren, die hormonen produceren, zoals ACTH (ziekte van Cushing), groeihormoon (akromegalie) en prolactine (prolactinoom). Speerpunt is de behandeling van deze tumoren door middel van endoscopische hypofysechirurgie, een operatietechniek die op de afdeling Neurochirurgie van het UMC Sint Radboud is ontwikkeld. Het UMC Sint Radboud is het grootste centrum voor hypofysechirurgie in Nederland.
- Gezwellen van de schildklier. Speerpunt hierbij is de multidisciplinaire behandeling van schildkliercarcinoom.
- Gezwellen uitgaande van de bijschildklier (hyperparathyreoïdie).
- Gezwellen uitgaande van hormoonproducerende cellen in de darm en de alvleesklier.
- Tumoren in het kader van erfelijke tumorsyndromen, zoals MEN-1, MEN-2, ziekte van Von Hippel-Lindau en neurofibromatose-1.
Betrokken specialismen:
Endocriene Ziekten, Algemeen Interne Geneeskunde, Laboratoriumgeneeskunde, Radiologie, Urologie, Heelkunde, KNO, Neurochirurgie, Radiotherapie, Oogheelkunde, Neurologie, Nucleaire Geneeskunde, Medische Oncologie, Pathologie, Anthropogenetica.
Meer informatie:
www.umcn.nl
zoekterm “Endocriene Ziekten”
Patiëntenverenigingen:
www.nvacp.nl
www.hypofyse.nl
www.schildklier.nl
www.men.nfk.nl
Contact:
Afd. Endocriene Ziekten
Prof. dr. A. Hermus. Dr. H. Timmers, Dr. R. Netea-Maier
tel. 024-3614599
Zie ook Academische Endocrinologie: Algemeen Inleidende tekst
Overige links:
Schildklierkanker, informatie van KWF
Nederlandse vereniging voor patiënten met paragangliomen
Syndroom van Von Hippel-Lindau, algemene informatie van het Erfocentrum
Neurofibromatose-1, algemene informatie van het Erfocentrum
NET-groep, Neuro-endocriene tumoren
