Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Kinderhematologie, stamcel (beenmerg) transplantatie, kinderoncologie (LUMC)
Stamcellen zijn lichaamscellen die nog geen speciale functie hebben en nog kunnen uitgroeien tot tal van gespecialiseerde cellen, zoals een witte bloedcel. Stamcellen komen overal in het lichaam voor maar zijn het gemakkelijkst te isoleren uit beenmerg en bloed. Stamcellen (uit het eigen lichaam of afkomstig van een donor) worden in toenemende mate gebruikt voor de behandeling van allerlei ziekten. De termen beenmergtransplantatie en stamceltransplantatie worden soms door elkaar gebruikt.
Het Willem-Alexander Kinderziekenhuis van het LUMC voert al meer dan 40 jaar beenmergtransplantaties uit bij kinderen. Hiermee is deze afdeling de oudste in zijn soort in Europa en het grootste stamceltransplantatie centrum voor kinderen in Nederland. De afdeling heeft zich in de loop van de jaren gespecialiseerd in het stamceltransplantaties bij kinderen met moeilijk te behandelen vormen van kanker (met als belangrijkste leukemie), bloedziekten (zoals thalassemie, sikkelcel ziekte, aplastische anemie, MDS, JMML, HLH) en aandoeningen van het afweersysteem.
Het WAKZ van het LUMC staat internationaal bekendheid vanwege zijn kennis en ervaring met transplantaties waarbij één van de ouders als donor fungeert (omdat er geen beter passende donoren beschikbaar zijn). Kinderen uit de regio Leiden, maar ook kinderen die behandeld worden in de academische ziekenhuizen in Rotterdam, Groningen en Maastricht, worden in principe naar Leiden verwezen voor transplantatie.
Stamceltransplantatie
Stamceltransplantatie is van oudsher een vakgebied waarbinnen heel veel onderzoek plaatsvindt. Onderzoekers van het LUMC streven erna de nieuwe kennis zo snel en veilig mogelijk om te zetten in nieuwe behandelingen voor de (ernstig zieke) patiënten. De afgelopen jaren was het beïnvloeden van het afweersysteem tijdens de transplantatie een belangrijk onderzoeksthema. Het LUMC behoort tot de eerste centra in de wereld waar mesenchymale stamcellen (voorlopers van bindweefsel, kraakbeen en botten) worden gebruikt bij transplantatie.
De succeskans van transplantaties met een ouder als donor is daarmee verder toegenomen en de behandeling van kinderen met ernstige graft versus host ziekte (donorcellen vallen weefsels van de patiënt aan) is hierdoor sterk verbeterd. Verder zijn er technieken ontwikkeld om virusinfecties na transplantatie te behandelen met afweercellen van de donor die in het laboratorium zijn getraind om die virussen te herkennen en te bestrijden. Tot slot wordt er veel onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om het afweersysteem van de donor te benutten om eventueel na transplantatie achtergebleven kankercellen alsnog te kunnen herkennen en verwijderen. Deze mogelijkheid wordt inmiddels bij patiënten getest.
Het behandelteam voor de stamceltransplantaties bestaat uit kinderartsen die allen zijn gespecialiseerd in hemato-oncologie (bloedziekten & kanker) of immunologie (afweerstoornissen).
Experts: Dr. A.C. Lankester, Dr. R.G.M. Bredius, Drs. L.M. Ball, Dr. F.J. Smiers, Dr. D. Bresters, Dr. W.J.W. Kollen
Afweerstoornissen bij kinderen (immuundeficiënties)
Het Willem-Alexander Kinderziekenhuis van het LUMC heeft veel kennis en ervaring met de behandeling van kinderen met afweerstoornissen. Enerzijds gaat het hierbij om kinderen die vaak ziek zijn, infecties hebben en waarbij mogelijk een relatief kleine afwijking van het afweersysteem een rol speelt. Anderzijds gaat het om kinderen met een (mogelijk) levensbedreigende afweerstoornis. In het laatste geval is stamcel (beenmerg) transplantatie vaak de beste mogelijkheid tot behandeling.
Het WAKZ van het LUMC heeft het grootste stamceltransplantatie centrum voor kinderen in Nederland en is gespecialiseerd in stamceltransplantaties bij kinderen met een afweerstoornis. Voor deze kinderen is er een aparte polikliniek zodat zo min mogelijk in aanraking komen met gezonde kinderen die heb mogelijk kunnen infecteren met een ziekteverwekker.
Het WAKZ van het LUMC beschikt over een eigen laboratorium voor de kinderimmunologie, waar onderzoek gedaan wordt naar afweerstoornissen.
Experts: Dr. R.G.M. Bredius , Dr. A.C. Lankester
Benige hematologie
Tot het Willem-Alexander Kinderziekenhuis van het LUMC behoort de polikliniek benigne hematologie. Benigne hematologie houdt zich bezig met ziektes die te maken hebben met het bloed maar waarbij geen sprake is van kanker/leukemie. Tot dit vakgebied horen problemen met aanmaak van bloed (beenmergfalen, thalassemie, sikkelcel ziekte), met de afbraak van bloed (hemolytische anemie, ITP) en stollingsproblemen (hemofilie, ziekte van von Willebrand). De expertise van het kinder- en jeugdcentrum op het gebied van stollingstoornissen sluit naadloos aan bij de grote expertise op dit gebied bij volwassenen Bij sommige van deze ziekten (thalassemie, beenmergfalen) kan een stamceltransplantatie worden uitgevoerd. Het kinder-stamceltransplantatie centrum is het enige Nederlandse centrum dat thalassemie patienten transplanteert als er geen broer of zus geschikt is als donor.
Expert: Dr. F.J. Smiers
Leukemie
Leukemie is de meest voorkomende vorm van kanker bij kinderen. Kinderen met een moeilijk te behandelen vorm van leukemie komen in aanmerking voor een stamceltransplantatie. Het centrum voor stamceltransplantatie in Leiden, is het grootste transplantatiecentrum voor kinderen in Nederland.
Bij de behandeling van kinderen met leukemie gaat ook veel aandacht uit naar de ondersteunende behandeling (voorkómen en behandelen van infecties, misselijkheid, braken en andere bijwerkingen van de behandeling). De afgelopen jaren is veel energie gestopt in het zoveel mogelijk poliklinisch uitvoeren van stappen van de stamceltransplantatie. Hierdoor is het mogelijk kinderen met leukemie zo min mogelijk in het ziekenhuis op te nemen zonder dat de kwaliteit van de behandeling daaronder te lijden heeft.
Experts: Drs. L.M. Ball, Dr. D. Bresters, Dr. W.J.W. Kollen
Meer informatie:
Stichting Kinderoncologie Nederland: www.skion.nl
Vereniging voor Ouders van Kinderen met Kanker: www.vokk.nl
Contact:
Poli kinder-immunologie, -hematologie, -oncologie en -beenmergtransplantatie (IHOB)
Bezoekadres: Willem-Alexander Kinderziekenhuis
Leids Universitair Medisch Centrum
Afdeling J6 kamer 70
telefoon (071) 526 30 23
e-mail: IHOB-polikliniek@lumc.nl
Overige links:
Leukemie, algemene informatie van het Erfocentrum
Thalassemie, algemene informatie van het Erfocentrum
Sikkelcelziekte, algemene informatie van het Erfocentrum
Afweerstoornissen, algemene informatie van het Erfocentrum
ITP, algemene informatie van het Erfocentrum
Hemofilie, algemene informatie van het Erfocentrum
Ziekte van Von Willebrand, algemene informatie van het Erfocentrum
Stichting Jongeren en Kanker
Aplastische Anemie, huisartsenbrochure (VSOP, NHG, St. Zeldzame Bloedziekten)
Contactgroep Stamceltransplantaties
