Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Schildklierziekten (AMC)
In de verschillende hormoonklieren en hormoon-producerende cellen kunnen gezwellen ontstaan. Dit kunnen goedaardige gezwellen zijn, maar ook kwaadaardige gezwellen (kanker) die kunnen uitzaaien naar andere weefsels en organen.
De schildklier is een orgaan onder in de hals dat het hormoon thyroxine (schildklierhormoon) aanmaakt. Dat hormoon is als het ware het gaspedaal van de stofwisseling. Als er teveel schildklierhormoon wordt gemaakt ervaart de patiënt vaak geestelijke onrust, toegenomen eetlust en gewichtsverlies. Een tekort aan schildklierhormoon leidt juist tot dikker worden, lusteloosheid, het voortdurend koud hebben en traag praten.
Schildklierziekten kunnen onderscheiden worden in schildklierfunctiestoornissen en schildkliertumoren.
Schildklierfunctiestoornissen
Bij schildklierfunctiestoornissen maakt de schildklier teveel of juist te weinig schildklierhormoon. Ziekten waarbij dit het geval is komen relatief veel voor. Ze kunnen meestal door de huisarts of de internist in een niet-academisch ziekenhuis worden behandeld. De expertise van academische ziekenhuizen is nodig bij schildklierfunctiestoornissen die een bijzondere of complexe oorzaak hebben, moeilijk te behandelen zijn of gepaard gaan met bijzondere bijverschijnselen.
Auto-immuun schildklierziekten en Graves ophthalmopathie
Auto-immuun schildklierziekten zijn ziekten van de schildklier waarbij het afweersysteem het eigen schildklierweefsel aanvalt. Dit leidt tot een afwijkende vorm of afwijkend functioneren van de schildklier. De aanwezigheid van kenmerkende antistoffen in het bloed leidt tot de diagnose. Vaak zijn bij het ziekteproces ook bepaalde afweercellen (lymfocyten) betrokken die in de schildklier een kenmerkend ontsteking veroorzaken. De meest voorkomende auto-immuun schildklierziekten zijn de ziekte van Graves en de ziekte van Hashimoto.
De ziekte van Graves gaat meestal gepaard met een overmatige aanmaak van schildklierhormoon (hyperthyreoïdie). Bij veel patiënten is de ziekte niet beperkt tot de schildklier maar treedt ook een ontstekingsreactie op in de oogkas. Dit veroorzaakt oogklachten, de zogeheten Graves ophthalmopathie. De oogklachten kunnen variëren van irritatie en tranenvloed tot dubbelzien of een afgenomen gezichtsvermogen als gevolg van druk op de oogzenuw. De behandeling van de ziekte van Graves vindt vaak plaats in een niet-academisch ziekenhuis. Patiënten met een ernstige vorm van Graves ophthalmopathie zijn voor hun behandeling veelal aangewezen op een van de academische centra. Daar is de behandeling in handen van een multidisciplinair team, bestaand uit een internist-endocrinoloog, oogarts, en radiotherapeut.
Bij de ziekte van Hashimoto maakt de schildklier te weinig schildklierhormoon aan. Ook bij de diagnose van deze ziekte spelen antistoffen in het bloed een belangrijke rol. De behandeling bestaat uit het toedienen van schildklierhormoon. De dosis daarvan is afhankelijk van de ernst van de klachten en de hoeveelheid schildklierstimulerend hormoon (TSH) in het bloed. De behandeling van de ziekte van Hashimoto gebeurt vaak door de huisarts.
Schildkliertumoren
Schildkliertumoren zijn meestal goedaardig. Diagnostiek en behandeling vinden meestal in een niet academisch ziekenhuis plaats. Kwaadaardige schildkliertumoren zijn zeldzaam. De behandeling hiervan vindt meestal in of in samenspraak met academische centra plaats.
Contactpersonen:
Prof. dr. E. Fliers
Dr. P. Bisschop
Dr. J. de Vries
Dr. M. Serlie
telefoon (020) 566 60 71
Afdeling Oogheelkunde:
Prof. dr. M. Mourits
Dr. P. Saeed
Afdeling Chirurgie:
Dr. E. Nieveen van Dijkum;
Afdeling Nucleaire Geneeskunde:
Prof. dr. B. van Eck.
Overige links:
Ziekte van Graves, algemene informatie van het Erfocentrum
Schildklier Organisaties Nederland
