NFU TRF | Hoofd-halstumoren (VUmc)

Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten

Hoofd-halstumoren (VUmc)

De KNO-arts behandelt kanker van het hoofd en de hals, met uitzondering van die tumoren die uitgaan van de hersenen en de ogen. De meeste tumoren gaan uit van de slijmvliezen van de bovenste lucht- en voedselwegen, zoals de mond, keel en het strottenhoofd.

Als voornaamste oorzaken kunnen roken, overmatig alcoholgebruik en erfelijke aanleg worden genoemd. De overige tumoren in het hoofd-halsgebied gaan uit van de speekselklieren, de huid en de weke delen.

De oorzaken hiervan zijn nog grotendeels onbekend, maar zonlicht speelt bij de huidtumoren een rol. De leeftijd van hoofd-halskankerpatiënten is doorgaans tussen de 60 en 80 jaar.

De diagnostiek en behandeling van hoofd-halstumoren is complex. Daarom wordt altijd multidisciplinair gewerkt. De vroege stadia kunnen gewoonlijk goed met chirurgie of een bestraling worden genezen, maar de latere stadia vereisen een combinatiebehandeling van veelal chirurgie en radiotherapie.

Ook chemotherapie wordt soms ingezet, zodat het strottenhoofd niet chirurgisch behoeft te worden verwijderd. Bij bepaalde tumoren, met name in het strottenhoofd, wordt in geselecteerde gevallen gebruik gemaakt van de laser.

Patiënten die zijn behandeld voor tumoren in een laat stadium, houden in meer of mindere mate blijvende gevolgen over, zoals problemen met het slikken, spreken of het uiterlijk. Aandacht voor de kwaliteit van leven en de psychosociale begeleiding is dan ook altijd een integraal onderdeel van de behandeling.

Alhoewel hoofd-halstumoren uitgaande van de slijmvliezen in West-Europa de op vier na meest voorkomende soort kwaadaardige afwijking zijn, bedraagt het aantal nieuwe patiënten per jaar in Nederland niet meer dan 2.500.

Door deze relatieve zeldzaamheid, alsmede de grote verscheidenheid aan tumoren in dit gebied is de zorg in Nederland gecentraliseerd in 8 multidisciplinaire centra (7 universitair medische centra en één categoraal ziekenhuis) die zich verenigd hebben in de Nederlandse Werkgroep Hoofd-halstumoren.

Met name in deze centra vindt zorgvernieuwing, wetenschappelijk onderzoek en opleiding plaats en zijn de mogelijkheden aanwezig om alle hoofd-halstumoren en de gevolgen van behandeling adequaat te kunnen behandelen. Belangrijk is ook het contact met de patiëntenverenigingen Klankbord en de Patiëntvereniging voor stembandlozen (NSvG;).

Eén van de vooraanstaande centra is de werkgroep hoofd-halsoncologie van VUmc (voorzitter prof. dr. C.R. Leemans). Deze afdeling is voorloper op het gebied van zorgvernieuwing (zorgpaden, werken zonder wachtlijst en integratie van kwaliteit van levenaspecten bij de behandeling).

Samenwerking
Hierbij zijn met name specialisten van de afdelingen KNO-heelkunde/hoofd-halsoncologie, kaakchirurgie, radiotherapie en medische oncologie betrokken. Andere disciplines waarmee nauw wordt samengewerkt, zijn pathologie, radiologie, nucleaire geneeskunde & PET-research, heelkunde, neurochirurgie, plastische chirurgie, endocrinologie, klinische genetica, expertisecentrum palliatieve zorg, anesthesiologie en intensive care.

Daarnaast hebben gespecialiseerde verpleegkundigen, logopedisten, diëtisten en fysiotherapeuten een belangrijke functie bij het voorbereiden op de behandeling en het herstel erna.

Om de diagnostiek en behandeling van hoofd-halskanker verder te verbeteren, heeft de afdeling KNO-heelkunde van VUmc een eigen tumorbiologie-laboratorium, waar de oorzaken van kanker verder worden ontrafeld en nieuwe diagnostische methoden en behandelingen worden ontwikkeld.

Hoofd-halsoncologie is één van de zwaartepunten binnen het Cancer Center Amsterdam en het onderzoeksinstituut Kanker en Immunologie van VUmc, zodat patiënten zich verzekerd weten van de beste zorg op dit gebied.