Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Hersentumoren bij volwassenen (UMC St Radboud)
Wat is een hersentumor?
Een tumor is een gezwel dat ontstaat door overmatige celdeling. Een primaire hersentumor is een tumor die in de hersenen zelf ontstaat en dus geen uitzaaiing is van een tumor elders. De meest voorkomende hersentumor bij volwassenen is niet de primaire tumor, maar een metastase: een uitzaaiing van een tumor elders in het lichaam (bijvoorbeeld borst, long, huid, dikke darm of nier).
Er zijn ook goedaardige hersentumoren zoals meningeomen, uitgaande van de hersenvliezen en hypofysetumoren. De hypofyse is een klein maar belangrijk orgaan dat onderaan de hersenen ligt en de hormoonhuishouding in het lichaam regelt.
Een primaire hersentumor kan neurologische ziekteverschijnselen veroorzaken, die de patiënt zowel fysiek als geestelijk ernstig schaden. Ook kwaadaardige tumoren (maligniteiten) elders in het lichaam kunnen resulteren in progressieve aandoeningen van het zenuwstelsel, met eveneens lichamelijke en geestelijke handicaps tot gevolg.
Neurologische aandoeningen worden veelal veroorzaakt door:
- metastasen (uitzaaiingen) in de hersenen en/of wervelkolom;
- leptmeningeale metastasen (uitzaaiingen van tumorcellen naar de zachte hersen- en ruggenmergvliezen);
- paraneoplastische syndromen (de indirecte gevolgen van kanker die veelal het zenuwstelsel beïnvloeden);
- de behandeling van systemische maligniteiten.
Rol van het UMC St Radboud
De polikliniek Neurologie houdt speciale spreekuren voor patiënten uit een grote regio met een primaire hersentumor en/of neurologische complicaties van maligniteiten. Zij worden gezien door een specialistische neuroloog, een vaste nurse practitioner en eventueel een vaste neurochirurg.
Wekelijks vindt een neuro-oncologiebespreking plaats waarbij een multidisciplinair team van neuroloog, neurochirurg, medisch oncoloog, radiotherapeut, radioloog en neuropatholoog de patiënten bespreken.
Deze samenwerking maakt het mogelijk een gecombineerde behandeling van radiotherapie en chemotherapie te adviseren, waarna de patiënt langere tijd door de betrokken professionals gevolgd wordt.
Onderzoeken hebben duidelijk aangetoond dat de lokale tumor met een dergelijke gecombineerde aanpak beter te controleren is, wat resulteert in een betere overleving. In 2008 adviseerde het team meer dan 500 patiënten.
Afhankelijk van het type tumor, de plaats waar de tumor zich bevindt en de gezondheid en leeftijd van de patiënt, kan het multidisciplinair team een operatie adviseren. Daarbij is het wenselijk dat de neurochirurg een zo groot mogelijk deel van de tumor verwijdert.
Volledige verwijdering is echter onmogelijk als daarbij vitale hersendelen beschadigd kunnen raken of de tumor te diep in de hersenen ligt. Na de operatie kan bestraling nodig zijn om nog zo veel mogelijk achtergebleven tumorcellen te vernietigen. In 2008 zijn er ruim 200 neuro-oncologische operaties uitgevoerd.
Voor de hypofysetumoren is de afdeling Neurochirurgie een landelijk expertisecentrum. In Nijmegen worden meer hypofyseoperaties uitgevoerd dan in ieder ander centrum in Nederland.
Voor het verwijderen van een hypofysetumor is in Nijmegen de endoscopische techniek ontwikkeld welke nu ook internationaal vaak de voorkeur krijgt boven de oudere technieken. Voor de behandeling van de hypofysetumoren bestaat er tussen de afdeling Neurochirurgie en de afdeling Endocrinologie een uitstekende samenwerking.
Betrokken disciplines
Neuro-oncologie voert gezamenlijke onderzoeksprojecten uit met de afdeling Radiologie, Neuropathologie en met de sectie Tumorgenetica.
Patiëntenvereniging:
Cerebraal: Vereniging voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel
www.cerebraal.nl
De Nederlandse Hypofyse Stichting
www.hypofyse.nl
De Nederlandse Vereniging van Meningeoompatienten
www.meningeoom.nl
Contact:
Prof dr JA Grotenhuis
Drs A Koetsveld
Dr D Nanda
www.umcn.nl/neurochirurgie
Dr AC Kappelle
Dr JMM Gijtenbeek
www.ucmn.nl/neurologie
Overige links:
Hersentumoren, informatie van KWF
Hersentumor, informatieplatform
