Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Hersentumoren (UMCG)
Kenmerk van de behandeling van patiënten met een gezwel (tumor) van de hersenen of het ruggenmerg in het UMCG is de aanpak in werkgroep verband: Voor volwassen patiënten fungeert daartoe de Werkgroep Neuro Oncologie Volwassenen, WNOV, voor kinderen de Werkgroep Kinder Neuro-oncologie. Beide werkgroepen werken min of meer volgens hetzelfde plan.
Volwassen patiënten worden voor behandeling doorgaans verwezen door de neuroloog. In het team voor de volwassen patiënten zitten naast de neurochirurg, de neuroloog/neuro-oncoloog en de radiotherapeut ook de radioloog, de neuropatholoog en de Nurse Practitioner (gespecialiseerde verpleegkundige op het gebied van hersentumoren).
Kinderen worden verwezen via de kinderarts of de kinderneuroloog. In het team voor de kinderen met een hersentumor zitten naast kinderneurochirurg, de kinderneuroloog en de kinderarts, ook de kinderendocrinoloog, een kinderpsycholoog en wederom de radiotherapeut, de radioloog en de neuropatholoog. Voor beide teams geldt dat elke week alle nieuwe of onder behandeling staande patiënten worden besproken.
Voor nieuwe patiënten wordt een voorlopig behandelplan gemaakt: opereren, bestralen, chemotherapie of een afwachtend beleid. De definitieve diagnose berust op onderzoek van het tumor weefsel door de patholoog. Afhankelijk van die diagnose kan het plan worden bijgesteld.
In een aantal gevallen vinden behandelingen plaats in het kader van een klinische studie (trial). Daarbij wordt zoveel mogelijk geparticipeerd in internationale studies. Voor volwassenen zijn dat meestal studies van het Europese kankercentrum in Brussel, de EORTC.
De kinderhersentumoren worden indien enigszins mogelijk protocollair behandeld volgens de richtlijnen van de COG (Children Oncology Group) uit de VS of de SIOP (Société Internationale Oncologie Pediatrique) uit Europa zoals overeengekomen binnen de nationale groep Stichting Kinderoncologie Nederland (SKOCH).
De leden van de twee Neuro-oncologie werkgroepen in het UMCG zijn door lidmaatschap en erkenning nauw betrokken bij deze internationale organisaties.
Kenmerk van de aanpak van patiënten met een hersen- of ruggenmergtumor in het UMCG is dus:
multidisciplinaire aanpak
- eenduidig beleid, "up-to-date" en volgens de nieuwste inzichten en mogelijkheden
- stroomlijning van de gang van zaken
- constante terugkoppeling binnen het behandelteam, samen leidend tot
- hoogwaardige en geavanceerde neuro-oncologische zorg
- nauwgezet vervolgbeleid in multidisciplinair team
- evaluatie van lange termijn gevolgen van de behandeling
Bewaking tijdens operatie hersentumor
De Neurochirurgie maakt gebruik van de modernste technieken, zoals neuronavigatie, aankleuring van de tumor tijdens de operatie (5-ALA, fluorescentie), en zeer geavanceerde bewakingstechnieken ("monitoring").
Deze technieken zijn ontwikkeld en beschikbaar met het doel effectiever maar ook veiliger te kunnen opereren in hersenen en ruggenmerg. Soms worden patiënten "wakker" geopereerd in dit kader. De patiënt is dan tijdens (een deel van) de operatie bij kennis, uiteraard zonder pijn te ervaren. Dit maakt neurologisch onderzoek tijdens de operatie mogelijk.
Kinderneurochirurgie is binnen de neurochirurgie van het UMCG een apart aandachtsgebied.
Bewaking tijdens operatie ruggenmergtumor
Bij de operatie van patiënten met een ruggenmergtumor wordt speciale aandacht besteed aan het bewaken van de zenuwbanen van en naar de hersenen (motorische zenuwbanen en gevoelszenuwbanen).
Meestal wordt daarbij gebruikgemaakt van speciale apparatuur, de zogenaamde intraoperatieve neuromonitoring, IONM. Op dit gebied bestaat specifieke expertise in het UMCG.
Precisiebestraling
Naast "standaard" bestraling kunnen in het UMCG ook vormen van bestraling met grote precisie worden toegepast (stereotactische radiotherapie en radiochirurgie).
In een aparte werkgroep worden patiënten die hiervoor in aanmerking komen besproken. Het gaat hierbij met name ook om patiënten met een uitzaaiing (metastase) van kanker elders uit het lichaam in de hersenen. Juist doordat patiënten met kanker tegenwoordig vaak langer leven, doet dit probleem zich steeds vaker voor.
Daarnaast is er in het UMCG veel ervaring in het toepassen van ingewikkelde bestralingen bij kinderen.
Chemotherapie
Voor de aanvullende chemotherapie (passend bij de gevolgde protocollen) is er voor de volwassen patiënten een apart spreekuur met de neuro-oncoloog, en vervolgens voor de uitvoering intensieve samenwerking met de medische oncologie.
Alle patiënten en hun naasten krijgen uitgebreide voorlichting volgens de richtlijn die is opgesteld in samenwerking met het Integraal Kankercentrum Noord, IKN. De uitvoering van de chemotherapie bij kinderen wordt verzorgd door de kinderoncoloog vanuit het multidisciplinaire kinder-neuro-oncologieteam. Het Beatrix Kinderziekenhuis heeft een eigen informatiepunt, via het UMCG te bereiken.
Onderzoek
De afdeling Neurochirurgie is ook actief op het gebied van experimenteel kankeronderzoek, in samenwerking met de afdelingen Medisch Biologie, Medische Fysiologie en Neuropathologie (zie website).
Meer informatie:
Voor patiënten met een hersentumor is er informatie vanuit het centrum zelf (secretariaat Neurochirurgie, Nurse Practitioner, beiden via 050-3612837; verder via de website van de Neurochirurgen vereniging NVVN, via het KWF, via de landelijke werkgroep LWNO (waar de leden van de WNOV zelf actief in participeren), en via de website www.hersentumor.nl.
Overige links:
Hersentumoren, informatie van KWF
Kind en ziekenhuis
VOKK, Vereniging Ouders, Kinderen, Kanker
