Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten


Oogkasaandoeningen (UMC Utrecht)

Graves' Orbitopathie
De ziekte van Graves is een auto-immuunziekte, met een of meer van de volgende kenmerken: schildklierziekte, ziekte van de oogkas (orbitopathie) en zwelling van de huid op de schenen (pretibiale dermopathie).

De symptomen van Graves' Orbitopathie (GO), de oogproblemen bij de ziekte van Graves, zijn het gevolg van een ontsteking die een verdikking en verlittekening van de oogspieren en een toename van het vet rond de oogbol veroorzaken. De orbita afdeling van het UMCU ziet ongeveer 100 nieuwe patiënten met GO per jaar. Verwijzingen komen uit het hele land, zelfs van andere academische centra.

Patiënten met Graves' Orbitopathie bezoeken altijd eenmaal het Graves spreekuur, waarbij er gelegenheid is een vertegenwoordiger van de Graves patiëntenvereniging te spreken, die ook uitgebreide documentatie over de ziekte kan verstrekken.

Het normaliseren van de schildklierfunctie is een eerste vereiste bij de behandeling van GO; er is dan ook een nauwe samenwerking met de afdeling endocrinologie (dr Koppeschaar). Als de actieve ontstekingsfase van de ziekte voorbij is, zijn vaak diverse hersteloperaties nodig, zoals een orbitadecompressie, oogspiercorrecties en ooglidoperaties, waarbij de chirurgische technieken nog steeds in ontwikkeling zijn.

Voor aanvullend onderzoek wordt veel gebruik gemaakt van de afdeling radiologie, het klinisch chemisch laboratorium en ook het immunologisch laboratorium. Klinisch onderzoek vindt plaats in samenwerking met de afdeling orthoptie, de afdeling endocrinologie en het het immunologisch laboratorium.

Orbita- en ooglidoncologie
Jaarlijks bezoeken ongeveer 70 patiënten gezien met een kwaadaardige tumor van de oogleden of in de orbita onze polikliniek. De patiënten worden uit het hele land verwezen, maar vooral uit het zuid-oosten.

Wat betreft de diagnostiek en behandeling is er een uitgebreide samenwerking met de afdeling oncologie, de pathologie, de afdeling radiologie, de keel-, neus- en oorheelkunde, plastische chirurgie, kaakchirurgie, neurochirurgie en de afdeling radiotherapie.

Wekelijks vindt er een werkgroep hoofd/hals tumoren plaats waar onze patiënten gepresenteerd kunnen worden. Ook is er een driemaandelijkse bijeenkomst van de OOC ( Oog en Orbita tumor Commissie), waarin oogartsen/orbitologen, radiotherapeuten, pathologen en KNO-artsen deelnemen.

Operaties aan tumoren van de oogleden of de oogkas worden regelmatig samen met een van de andere disciplines uitgevoerd. Een gespecialiseerde nurse-practisioner begeleidt de patiënten intensief. Wetenschappelijk onderzoek vindt plaats in samenwerking met de afdeling pathologie.

Orbitomeningeomen
Meningeomen zijn goedaardige tumoren uitgaande van het hersenvlies. Zij kunnen zich ook in de oogkas uitbreiden. Men spreekt dan van een sfenoidmeningeoom. Wij zien ongeveer 12 nieuwe patiënten met een sfenoidmeningeoom per jaar.

Deze patiënten worden op het orbitocraniofaciale spreekuur (OCF) gezien door oogarts, neurochirurg en radiotherapeut. Aldaar wordt het een behandelingsplan gemaakt, wat kan bestaan uit operatie door neurochirurg en oogarts/orbitoloog of bestraling met precisie-apparatuur (gefractioneerde stereotactische radiotherapie). Ook wordt soms door arts en patiënt besloten om af te wachten hoe de tumor zich ontwikkelt.

Zowel de chirurgische behandeling als bestraling hebben de laatste jaren een enorme vlucht genomen en de prognose voor de patiënt met het meningeoompatiënt fors verbeterd. Er is een nauwe samenwerking met de afdeling radiologie en de afdeling pathologie. Klinisch wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan samen met de afdelingen neurochirurgie en radiotherapie.

Caroticocaverneuze fistels
Een caroticocaverneuze fistel is een ongewenste (pathologische) verbinding tussen de halsslagader (arteria carotis) en de ader die het bloed in de schedel verzamelt (sinus cavernosus). Dit kan ontstaan door een beschadiging van de schedel of een gevolg zijn van hart- en vaatziekten (atherosclerose).

De druk in een slagader zoals de halsslagader is aanzienlijk groter dan de druk in de aderen. Bij een verbinding tussen deze twee neemt de druk in de ader sterk toe. Een caroticocaverneuze fistel veroorzaakt een hoge druk in de aderen van de schedel die leidt tot een drukverhoging in de aderen in de oogkas. Uitpuiling van het oog, zwelling, pijn en een hoge oogdruk kunnen het gevolg zijn.

De abnormale druk kan behandeld worden door de sinus cavernosus op te vullen met titanium spiraaltjes ('coiling'). Meestal kan dit gebeuren door een dunne buis (catheter) die via de liesslagader in de bloedvaten wordt opgeschoven (catheterisatie).

Soms is echter de enige mogelijkheid om de sinus cavernosus via een ader in de oogkas te benaderen. Onze kliniek is de enige in Nederland waar deze benadering wordt gebruikt. De oogarts/orbitoloog zoekt de ader in de oogkas op en de interventieradioloog (dr Loo) voert de coiling uit.

Meer informatie:

http://www.umcutrecht.nl/zorg/patienten/specialismen/O/oogheelkunde/contact.htm

Patiëntenvereniging:

www.graves-patiënten.nl
Landelijke informatielijn 0900-20073
www.meningeoom.nl

Contact:

Dr R. Kalmann




Overige links:

Ziekte van Graves, algemene informatie van het Erfocentrum

Radiologie
beeldvormende diagnostiek
Catheter
buis die in het lichaam wordt ingebracht
Endocrinologie
hormoon- en stofwisselingsziekten
Decompressie
ruimte geven
Orbitomeningeomen
uitbreiding van hersentumor in de oogkas
Orbita
oogkas, cranium: schedel, facies: gezicht
Orbitoloog
oogkas specialist
Fistel
door ziekte ontstane verbinding, doorgang

NFU Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra / Bezoekadres: Oudlaan 4, 3515 GA Utrecht / Postadres: Postbus 9696, 3506 GR Utrecht / T 030 273 98 80 / nfu@nfu.nl