Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Wervelkolomchirurgie (VUmc)
De afdeling Orthopedie van VUmc heeft als één van de speerpunten op het gebied van onderzoek, onderwijs en patiëntenzorg aandoeningen van de wervelkolom. Hierbij ligt de nadruk op topreferente functies op het gebied van degeneratieve aandoeningen, tumoren, infecties en deformiteiten.
Degeneratieve aandoeningen
Door de veroudering van de bevolking zien wij een toenemend aantal patiënten met een degeneratieve scoliose, een zogenaamde ‘de novo scoliose'. Door deze op latere leeftijd ontstane scoliose in de lage rug ontstaan toenemende pijnklachten en klachten als gevolg van beknellingen van de uittredende zenuwen naar de benen.
Operatieve behandeling kan klachtenvermindering geven door correctie en stabilisatie van de rug in combinatie met een decompressie van de zenuwen. De operatieve behandeling vindt plaats in samenwerking met de afdeling neurochirurgie.
Daarnaast vindt onderzoek en behandeling plaats op het gebied van het herstel van tussenwervelschijven. Ook de tussenwervelschijf verandert tijdens het ouder worden. Indien deze tussenwervelschijf pijnlijk wordt, kan het vastzetten of het herstellen van de pijnlijke tussenwervelschijf worden overwogen.
Vastzetten gebeurt door (eigen) bot in een cage tussen de wervellichamen te plaatsen en te laten vastgroeien. Er vindt in VUmc onderzoek plaats naar het gebruik van resorbeerbare materialen ter vervanging van de kunstmaterialen voor de cage. Aan de andere kant vindt onderzoek plaats hoe met behulp van stamcellen de veranderde tussenwervelschijf kan worden hersteld.
Deformiteiten
Veranderingen van de vorm van de wervelkolom in het voorachterwaartse en zijdelingse vlak worden deformiteiten genoemd. Hieronder vallen scoliose en kyfose.
Door de goede en intensieve samenwerking met de afdeling revalidatie, zowel in VUmc als in revalidatiecentrum Heliomare, zijn wij actief betrokken bij de zorg voor patiënten met een door spierspanning ontstane verkromming van de wervelkolom, een neuromusculaire scoliose.
Correctie en stabilisatie van deze aandoening is een complexe behandeling. Gezien de onderliggende pathologie vindt behandeling plaats in samenwerking met onder andere de afdeling kinder-intensive care, kindergeneeskunde en revalidatiegeneeskunde. Verder worden patiënten met een idiopathische scoliose behandeld.
De afdeling orthopedie maakt deel uit van het ‘kenniscentrum Bechterew', samen met de afdeling reumatologie. Hier vindt onderzoek en behandeling plaats van patiënten met een kyfose als gevolg van de ziekte van Bechterew. Operatieve behandeling vindt multidisciplinair plaats met de afdelingen neurochirurgie en reumatologie.
Belangrijkste betrokken (para) klinische disciplines
Behandeling van topreferente degeneratieve aandoeningen en deformiteiten van de wervelkolom zijn bij uitstek aandoeningen die multidisciplinair moeten worden behandeld. Er is dan ook een intensieve en goede samenwerking met de afdelingen neurochirurgie, revalidatiegeneeskunde, (interventie)radiologie, intensive care, kinder intensive care en reumatologie. Daarnaast is er intensieve samenwerking met de paraklinische afdelingen fysiotherapie, kinderfysiotherapie en ergotherapie.
Tumoren en Infecties
Binnen VUmc is oncologie een zwaartepunt. Ongeveer 100 patiënten per jaar worden behandeld vanwege een kwaadaardige tumor in of rond de wervelkolom. Kanker kan in de wervelkolom zelf ontstaan of het kan gaan om uitzaaiingen in de wervelkolom van kanker elders in het lichaam.
Deze laatste patiëntengroep is de afgelopen jaren sterk aan het toenemen. Dat is mede een gevolg van een betere overleving van patiënten met sommige vormen van kanker zoals borst- of nierkanker.
Alle patiënten met een tumor in de wervelkolom hebben complexe zorg en een multidisciplinaire aanpak nodig, die eigenlijk alleen in een gespecialiseerd centrum kan worden gegeven.
Wanneer een patiënt kanker heeft die in de wervelkolom zelf is ontstaan, zonder dat deze reeds is uitgezaaid naar de rest van het lichaam, dan wordt het aangedane deel van de wervelkolom chirurgisch verwijderd en vervolgens weer opgebouwd uit kunstwervels of cages, schroeven en staven en transplantatiebot.
Uitzaaiingen van kanker elders in het lichaam komen veel vaker voor. De uitzaaiing bevindt zich vrijwel altijd op het harde ruggenmergvlies. Wanneer de tumor uitgroeit, komt het ruggenmerg in het gedrang. Blijvende uitval van het ruggenmerg (een zogeheten partiele of complete dwarslaesie) kan leiden tot geheel of gedeeltelijke verlamming van de benen, verlies van de blaas- en anusfunctie en een belemmerde ademhaling.
De snelheid waarmee een dwarslaesie zich ontwikkelt en de ernst van de neurologische uitval zijn maatgevend voor de kans op succes van een behandeling.
Voor deze groep is er in een multidisciplinair teamverband een richtlijn ontwikkeld binnen VUmc om de efficiëntie van de zorg te optimaliseren. De belangrijkste betrokken disciplines zijn: neurochirurgie waarmee wij een structurele samenwerking genieten.
Meer dan eenderde van de operaties wordt samen uitgevoerd, daarnaast vindt structureel één keer per week een gezamenlijk overleg plaats. Indien er bottransplantaties nodig zijn, zal dit in samenwerking met de afdeling plastische chirurgie plaatsvinden.
De afdeling plastische chirurgie heeft op dit gebied een nationale en internationale toonaangevende positie verworven. Operaties in het gebied van de borstkas worden in samenwerking met de thoraxchirurgen uitgevoerd.
Bij alle patiënten is de internist-oncoloog of de hemato-oncoloog betrokken bij de behandeling. In een gezamenlijke oncologiebespreking eenmaal per week wordt de indicatie en timing van chirurgie bepaald in relatie tot eventuele chemotherapie of radiotherapie (bestraling).
Mede door de beschikbaarheid van een grote radiotherapeutische faciliteit in VUmc kunnen de patiënten een complete behandeling in ons centrum krijgen.
Ook komt een toenemend aantal patiënten met infecties van de wervelkolom voor (multidisciplinaire) diagnostiek en behandeling naar VUmc. Vaak gaat het om infectieziekten die vooral in het buitenland voorkomen.
Belangrijke betrokken fundamentele disciplines
Fundamenteel onderzoek vindt plaats in samenwerking met het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA). Hiermee is een stichting Skeletal Tissue Engeneering Amsterdam (STEGA) nauw betrokken, als mede Orale Celbiologie, Biochemie en TNO.
Meer informatie:
http://www.vumc.nl/orthopedie
www.stega.nl
www.acta.nl
www.Rogo-nw.nl
Contact:
dr. B.J. van Royen, orthopedisch chirurg
bj.vanroyen@vumc.nl
T.U. Jiya orthopedisch chirurg
tu.jiya@vumc.nl
Overige links:
Scoliose, algemene informatie van het Erfocentrum
Ziekte van Bechterew, algemene informatie van het Erfocentrum
Vereniging van Rugpatiënten “de Wervelkolom”
