Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Depressieve stoornissen (Erasmus MC)
De
zorglijn depressieve stoornissen van de afdeling Psychiatrie in het Erasmus MC
is gespecialiseerd in de behandeling van patiënten met een depressie. Bij een
depressie is iemand langere tijd somber en heeft hij geen interesse of plezier
meer in de dagelijkse bezigheden.
Daarnaast
zijn er meestal andere klachten, zoals problemen met slapen en eten,
lichamelijke onrust, traagheid, vermoeidheid, verlies van energie,
concentratieproblemen, besluiteloosheid, gevoelens van waardeloosheid en schuld
en gedachten aan de dood of zelfdoding.
De
klachten verstoren het dagelijkse leven en er is sprake van psychisch lijden. De
zorglijn depressieve stoornissen bestaat uit een polikliniek, een
deeltijdbehandeling en een kliniek.
Polikliniek
De meeste patiënten
komen op onze polikliniek voor een 'tweede mening'. Wij geven advies over
diagnose en verdere behandeling. Ook kunnen patiënten een kortdurende behandeling
krijgen. Deze behandeling kan verschillende onderdelen bevatten, zoals
psycho-educatie, medicatie en psychotherapie.
Op de polikliniek wordt de diagnose
gesteld aan de hand van een uitvoerig gesprek met de patiënt en een onderzoek
door de arts en de psychiater. Zo nodig zijn er ook gesprekken met de naasten
van de patiënt. Soms worden er tests door een psycholoog gedaan ter
ondersteuning van de diagnostiek.
Deeltijdbehandeling
De indicatie voor
deeltijdbehandeling wordt meestal gesteld na diagnostiek op de polikliniek (zie
boven). Op de deeltijdbehandeling komen patiënten met minder ernstige, maar
vaak lang bestaande depressieve klachten voor een behandeling. Deze bestaat uit
een driedaags programma met een vaste
duur van 16 weken. 's Avonds en op dagen dat er geen programma is, zijn de
patiënten thuis.
De behandeling bestaat uit verschillende onderdelen, zoals
psycho-educatie, cognitieve therapie, mindfullness, assertiviteitstraining en
bewegingstherapie. De patiënten volgen alle therapieën in groepsverband.
Een groep bestaat uit 9 tot 10 patiënten. Een deel van de patiënten gebruikt tijdens de deeltijdbehandeling ook
antidepressiva.
Kliniek
Observatieperiode
In de kliniek kunnen
patiënten met ernstige depressieve klachten terecht voor een behandeling. Ze
zijn dag en nacht aanwezig. De eerste twee weken van het verblijf dienen als
observatieperiode, met als doel een juiste diagnose te stellen. Hiervoor is het
nodig om medicijnen die de patiënt gebruikt af te bouwen, zoals antidepressiva,
maar ook benzodiazepines (slaap- en kalmeringsmiddelen).
Het behandelteam is zeer ervaren in
het motiveren en begeleiden van patiënten bij de medicatieafbouw en de
medicatievrije observatie. Vervolgens krijgt de
patiënt een advies voor verdere behandeling.
Behandeling
De behandeling van
een ernstige depressie kan verschillende elementen bevatten, zoals een
dagprogramma, antidepressiva en ECT (elektroconvulsietherapie). Het dagprogramma bestaat uit psycho-educatie,
dagactiviteiten, bewegingstherapie, running therapie en het handhaven van een
goed dagnachtritme.
De meeste patiënten
krijgen antidepressiva die worden gedoseerd
op basis van de bloedspiegel. Zo nodig wordt het effectversterkende middel
lithium toegevoegd. Als er dan nog onvoldoende effect is, wordt de medicatie
gestaakt en vervolgens krijgt de patiënt een klassieke MAO-remmer
voorgeschreven.
In de behandeling is geen plaats
voor benzodiazepines (slaap- en kalmeringsmiddelen). Als de medicijnen
onvoldoende effect hebben of in levensbedreigende situaties (bijvoorbeeld
wanneer de patiënt niet meer eet en drinkt), krijgt de patiënt elektroconvulsietherapie
(ECT). ECT is sinds 15 jaar een specialiteit van de afdeling, die beschikt over
een grote expertise op dit gebied.
Elektroconvulsietherapie
(ECT)
Bij
patiënten met een ernstige depressie die geen baat hebben bij antidepressiva
kan ECT uitkomst bieden. Bij deze therapie wordt onder volledige narcose een
epileptische aanval opgewekt door middel van kleine stroomstootjes.
De
werking van ECT is niet precies bekend, maar het zorgt er voor dat de
depressieve klachten afnemen. Gemiddeld bestaat een behandeling uit twaalf
sessies. Voor de behandeling krijgt de patiënt een uitgebreide keuring. Hierbij
is een anesthesioloog betrokken.
Betrokken disciplines
Voor onderzoek en behandeling van
eventuele lichamelijke ziekten, die gelijktijdig met een depressie kunnen
voorkomen, bestaat een nauwe samenwerking met alle academische medische
specialisten.
Op de polikliniek zijn behalve
psychiaters ook artsen in opleiding tot psychiater werkzaam. Op de kliniek
werken daarnaast ook verpleegkundigen en vaktherapeuten, zoals
activiteitenbegeleiders en bewegingstherapeuten. Op de deeltijdbehandeling zijn
naast verpleegkundigen ook psychologen/psychotherapeuten werkzaam.
Wetenschappelijk onderzoek
Binnen de zorglijn depressieve
stoornissen richt het wetenschappelijk onderzoek zich vooral op (de
effectiviteit van) ECT, het voorkomen van terugval na succesvolle ECT en op de
effectiviteit van antidepressiva.
Meer informatie:
www.erasmusmc.nl/psychiatrie/patientenzorg/p2
Contact:
Afdeling Psychiatrie, Erasmus MC
Dp gebouw
P2 Zorglijn depressieve stoornissen
's-Gravendijkwal 230, 3015 CE Rotterdam
010 - 7040139
depressievestoornissen@erasmusmc.nl
