Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Verloskunde en Prenatale Geneeskunde (Erasmus MC)
De patiëntenzorg van Verloskunde en Prenatale
Geneeskunde van het Erasmus MC strekt zich uit van voor de bevruchting tot en
met de geboorte van het kind. Stellen met een kinderwens en aanstaande ouders
krijgen zorg en behandeling die erop gericht is de zwangerschap optimaal te
laten verlopen zodat het kind in zo goed mogelijke omstandigheden ter wereld
komt. De gezondheid van de moeder en het kind voor, tijdens en na de
zwangerschap staan centraal. We noemen dit preconceptiezorg.
De subafdeling Verloskunde en Prenatale Geneeskunde
onderscheidt zich van andere academische centra door het grote aanbod van
patiënten en de vaak zeer complexe zwangerschapspathologie. Om de zorg te
optimaliseren is er een intensieve samenwerking met andere academische
disciplines. Ook is er binnen de obstetrische staf een internist werkzaam die
gespecialiseerd is in 'obstetric medicine'.
Specialistische preconceptiezorg
De afdeling Verloskunde en Vrouwenziekten van het
Erasmus MC heeft veel deskundigheid in huis op het gebied van preconceptiezorg.
Vrouwen en stellen met een kinderwens kunnen hier terecht voor gespecialiseerd
advies over de risico's bij zwangerschap. Dit is vooral van belang bij vrouwen
met een ziekte of afwijking waardoor de risico's bij zwangerschap verhoogd
zijn.
Bij veel vrouwen die bij ons komen, is sprake van
een ernstig gestoorde verloskundige voorgeschiedenis, chronische ziekten of
aangeboren afwijkingen. Soms hebben zij een orgaantransplantatie ondergaan. Bij
het consult wordt gekeken naar allerlei factoren die van invloed zijn op de
zwangerschap en de gezondheid van moeder en kind voor, tijdens en na de
geboorte.
Ook kijken we naar de risico's op een miskraam en
vroeggeboorte. Op basis van goede informatie en een zorgvuldige risicoafweging
kunnen stellen besluiten voor een zwangerschap te kiezen of daar van af te
zien. Het is van groot belang een goed plan te maken voor het beleid rondom de
zwangerschap, de bevalling en het kraambed. Dit gebeurt, gecoördineerd door de
obstetricus, in samenspraak met de meebehandelende specialismen.
Zwangerwijzer
Samen met het Erfocentrum heeft het Erasmus MC een website ontwikkeld, www.zwangerwijzer.nl,
waar stellen met een zwangerschapswens een vragenlijst kunnen invullen om risico's
te achterhalen. De site bevat een veertigtal vragen over doorgemaakte ziekten,
aandoeningen in de familie, leefstijl, rook- en drinkgedrag en eventueel
contact met schadelijke stoffen.
Op basis van de antwoorden ontvangt het paar
uitgebreide informatie over de risico's en mogelijke stappen om deze te
verminderen. Voor hulpverleners is er een webapplicatie ontwikkeld, de
preconceptiewijzer, waarin de individuele risicofactoren van een stel uit www.zwangerwijzer.nl
worden gekoppeld aan adviezen en suggesties wanneer er hoge risico's blijken te
zijn. Veel hulpverleners, verloskundigen en gynaecologen maken gebruik van de
site bij het geven van preconceptiezorg.
Jonge zwangerschap
In het Centrum Jonge Zwangerschap kunnen stellen
terecht die te maken hebben gehad met herhaalde miskramen (recidiverende
miskraam). Als zij opnieuw zwanger zijn, komen zij wekelijks op een speciaal
spreekuur waar zij uitgebreide psychosociale counseling krijgen. Ook wordt een
driedimensionale echo van de vrucht gemaakt, die vervolgens bestudeerd wordt in
de I-space, een laboratorium voor 3D virtual reality.
Hier is het mogelijk de beelden van het embryo
driedimensionaal te projecteren en te bekijken. Zo kunnen de ontwikkeling en
groei van het embryo gevolgd worden. Met behulp van deze virtuele embryoscopie
kan men ook vroege groeivertraging en aangeboren afwijkingen op het spoor komen
tijdens de eerste drie maanden van de zwangerschap.
Ook is in de I-space een techniek ontwikkeld om het
volume te meten van onder meer de dooierzak, de hersenholten en het gehele
embryo. Wanneer een zwangerschap toch in een miskraam eindigt, wordt verder
onderzoek gedaan met de beelden in combinatie met chromosoomonderzoek. Dankzij
de verschillende geavanceerde technieken in het centrum kan de embryonale
geneeskunde zich ontwikkelen.
Hoog risico klinische verloskunde, een
multidisciplinaire benadering
De subafdeling Verloskunde en Prenatale Geneeskunde
werkt nauw samen met andere academische specialismen. Voorbeelden van deze
multidisciplinaire benadering zijn de samenwerking met de afdelingen
Anesthesie, Cardiologie, Psychiatrie, Hematologie en Neurofysiologie.
De samenwerking met Cardiologie richt zich op
zwangere patiënten met hartafwijkingen. In een maandelijks overleg wordt de
zorg voor deze patiënten afgestemd op hun toestand. Ook over een groeiende
groep vrouwen met morbide obesitas (extreem overgewicht) vindt afstemming
plaats.
In de samenwerking met de afdeling Psychiatrie staat de zorg voor zwangere
patiënten en patiënten in het kraambed met psychiatrische problemen centraal.
De polikliniek Psychiatrie biedt deze vrouwen een
speciaal dagbehandelingsprogramma aan. Patiënten kunnen als dit nodig is op de
afdeling Verloskunde opgenomen worden onder psychiatrische begeleiding. Doel
van de samenwerking is een zo goed mogelijke start voor moeder en kind.
De afdeling Verloskunde is daarnaast betrokken bij
de behandeling van zwangere patiënten van het hemofiliebehandelcentrum en het
centrum voor sikkelcelziekte.
Ook krijgen jaarlijks meer dan 100 patiënten met
ernstige pre-eclampsie (hoge bloeddruk die schadelijk kan zijn voor moeder en
kind, vroeger zwangerschapsvergiftiging genoemd) een behandeling op de afdeling
Verloskunde, die als verwijscentrum fungeert voor dit bedreigende ziektebeeld.
In een speciale unit, de obstetrische intensive
care, worden de patiënten nauwkeurig gevolgd. Na de geboorte van het kind is er
een uitgebreide follow-up met speciale aandacht voor risicofactoren bij de
moeder voor hart- en vaatziekten op latere leeftijd. Sommige klachten tijdens
de zwangerschap blijken namelijk een voorspellende waarde te hebben voor het
optreden van deze ziekten later in het leven. Dit geldt vooral voor diabetes en
hart- en vaatziekten.
Betrokken disciplines/ samenwerking
Voor de diagnostiek en behandeling van menstruele
cyclusstoornissen is er nauwe samenwerking met alle relevante specialisten,
zoals internisten, cardiologen, klinisch genetici, kinderartsen,
kinderchirurgen en neonatologen en verloskundigen.
Wetenschappelijk onderzoek
Het onderzoek van de Verloskunde en Prenatale
Geneeskunde betreft in toenemende mate de jonge zwangerschap. Behalve op innovatieve
embryonale beeldvorming is de aandacht gericht op de oorzaak van een gestoorde
uitkomst van de zwangerschap, zoals een laag geboortegewicht en
zwangerschapsvergiftiging.
Erfelijke factoren en risico's in de leefstijl van zowel
de vrouw als de man in relatie tot een gestoorde ontwikkeling van het embryo en
de placenta staan daarbij centraal. De verkregen kennis wordt gebruikt voor de
introductie van nieuwe verloskundige zorg, waaronder programma's van
preconceptiezorg.
Meer informatie:
www.erasmusmc.nl/verloskunde_vrouwenziekten
www.zwangerwijzer.nl
Patiëntenverenigingen:
Nederlandse Vereniging voor Obstetrie &
Gynaecologie
www.nvog.nl
Het Erfocentrum, het nationale kennis- en voorlichtingscentrum
erfelijkheid
www.erfocentrum.nl
GGD Rotterdam-Rijnmond; programma Klaar
voor een Kind
www.klaarvooreenkind.nl
Contact:
Afdeling Verloskunde en Vrouwenziekten, Erasmus MC
Subafdeling Verloskunde en Prenatale Geneeskunde
Contactpersoon: prof. dr. E.A.P. Steegers
010-7036886
Overige links:
ZwangerStraks
'Kinderen krijgen? Een goede start begint vóór de zwangerschap' Folder
