Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Neuromodulatie (UMCG)
Neuromodulatie is het rechtstreeks beïnvloeden van de werking van het zenuwstelsel. Dat kan met elektrische impulsen (door een soort pacemaker aan te sluiten op hersenen of ruggenmerg) of met geneesmiddelen die rechtstreeks in het hersenvocht worden toegediend (meestal via het ruggenmerg).
Wanneer neuromodulatie wordt toegepast op structuren die diep in de hersenen gelegen zijn, spreekt men ook wel van Diepe Brein Stimulatie (DBS). De mogelijkheden voor neuromodulatie zijn in de afgelopen decennia sterk toegenomen en de verwachting is dat in de toekomst nieuwe toepassingsmogelijkheden gevonden worden.
Op dit moment is neuromodulatie een laatste behandeloptie bij:
- Patiënten met de Ziekte van Parkinson en andere bewegingsstoornissen
- Patiënten met diverse pijnsyndromen, waaronder angina pectoris , chronische lage rug- en/of beenpijn, complex regionaal pijn syndroom (CRPS).
- Patiënten met spasticiteit
- Patiënten met oorsuizen
Bewegingsstoornissen
Een deel van de patiënten met de Ziekte van Parkinson, en ook patiënten met andere beweginsstoornissen, kan geholpen worden worden met een een neurochirurgische behandeling.
Meestal gebeurt dit door middel van continue elektrische stimulatie van bepaalde hersenkernen ("DBS" =diepe brein stimulatie), soms door het maken van een klein letsel, ook diep in de hersenen.
Deze technieken zijn slechts op enkele plaatsen in Nederland beschikbaar. De afdeling Neurochirurgie van het UMCG vormt al vele jaren een van de expertisecentra op dit gebied.
De hoogleraar Neuromodulatie, Prof Dr MJ Staal, vormt samen met eigen medewerkers, en collega's van met name de afdeling Neurologie, een team waarin patiënten met bewegingsstoornissen (inclusief de Parkinson patiënten) worden besproken en waar de indicatie voor de chirurgische behandeling wordt gesteld.
Er is een patiënten volgsysteem in ontwikkeling, waarmee precies gezien kan worden waar de patiënt zich bevindt in het zorgtraject. Op die manier kan een optimale doorstroming in het proces worden gewaarborgd.
De operatieve techniek is in de loop der jaren verder ontwikkeld en aangepast aan de nieuwste (internationale) inzichten. De sleutelwoorden daarbij zijn precisie (op diverse manieren wordt gegarandeerd dat precies het juiste gebied in de hersenen bereikt wordt) en patiëntveiligheid (de patiënt wordt uitgebreid 'bewaakt' tijdens en na de operatie). De betrokken leden van het behandelteam zijn ook actief in de Parkinson Patiënten Vereniging (Papaver).
Andere vormen van neuromodulatie
Stimulatie van de motorische hersenschors (motor cortex)
In het verlengde van de opgebouwde kennis en ervaring op het gebied van de neurostimulatie bij de ziekte van Parkinson zijn ook andere toepassingen van neuromodulatie ontwikkeld.
Zo kunnen sommige anderszins onbehandelbare pijnsyndromen worden behandeld door middel van het stimuleren van bepaalde hersenschors gebieden. Hierbij werken verschillende specialismen samen in een werkgroep, zoals trouwens het geval is bij alle andere neuromodulatieve behandelingen.
Op dit gebied bestaat een intensieve samenwerking met de afdeling Neurochirurgie van het UMCN.
Ruggenmergstimulatie
Stimulatie van het ruggenmerg voor angina pectoris, chronische lage rug- en/of beenpijn, complex regionaal pijn syndroom (CRPS) en andere chronische pijn aandoeningen, valt ook onder Neuromodulatie.
Deze behandelingen maken ook deel uit van de activiteiten van de hoogleraar Neuromodulatie en medewerkers, en vergen eveneens een multidisciplinaire aanpak.
Toediening geneesmiddelen in ruggenmergsvocht
Dit betreft een andere vorm van neuromodulatie. Met deze techniek wordt het geneesmiddel Baclofen voor de behandeling van spasticiteit, direct in het ruggenmergsvocht toegediend.
Dit gebeurt middels een onderhuids ingebracht programmeerbaar pompje. Hierdoor kan een effectieve hoeveelheid worden gebruikt zonder dat er hinderlijke bijwerkingen optreden. Dat is namelijk wel vaak het geval wanneer het medicijn moet worden ingenomen als tablet.
Zenuwstimulatie
Neuromodulatie/neurostimulatie wordt ook toegepast voor patiënten met zeer ernstig oorsuizen. Dit is experimenteel, en nog niet beschikbaar voor alle patiënten met deze aandoening.
De hoogleraar Neuromodulatie is een van de oprichters van de International Neuromodulation Society. De neuromodulatie activiteiten en expertise binnen het UMCG worden door de overheid erkend door de toekenning van een zogenaamde A-centrum status.
Al deze Neuromodulatie activiteiten zullen in de nieuwe organisatie van het UMCG worden ondergebracht in een "Centrum Neuromodulatie UMCG", waarin dan vooralsnog de afdelingen Neurochirurgie, Neurologie, Anesthesiologie, Revalidatie, Cardiologie en KNO zullen participeren.
Meer informatie:
website werkgroep Neuromodulatie
www.umcg.nl
Contact:
secretariaat Neurochirurgie 050-3612440
Prof Dr MJ Staal
Overige links:
Ziekte van Parkinson, algemene informatie van het Erfocentrum
Stichting Pijn-Hoop, voor en door mensen met chronische pijn
Tinitus.nl, informatie en lotgenotencontact
