Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Traumachirurgie (azM)
Traumatologie is het deelgebied van de heelkunde dat zich richt op patiënten met verwondingen als gevolg van een ongeval en met de gevolgen daarvan. Traumatologie richt zich op het bestuderen van oorzaken, preventie, diagnostiek, behandeling, prognose en revalidatie van dergelijke verwondingen. De traumatologie coördineert daarnaast de medische hulpverlening bij grootschalige ongevallen en rampen.
De verwondingen (letsels) in de traumatologie zijn in veel gevallen het gevolg van een zogenaamd 'stomp trauma', een gebeurtenis waarbij een voorwerp met grote kracht het lichaam raakt. Voorbeelden zijn een verkeersongeval, een ongeval in- of om het huis, een bedrijfsongeval, of een sportongeval. Minder vaak voorkomende oorzaken van de verwonding zijn ‘penetrerend ongevallen', zoals steek- of schotwonden. Ook brandwonden zijn resultaat van een vorm van inwerkend geweld. De ernst van het letsel kan variëren van een eenvoudige verstuiking van de enkel tot levensbedreigend letsel op meerdere plaatsen in het lichaam.
Behandeling door de traumatologie kenmerkt zich door een multidisciplinair karakter en een brede visie op alle gevolgen van letsel voor de patiënt in zijn/haar geheel. De traumatologie onderscheidt daarbij monotraumapatiënten en multitraumapatiënten. Monotraumapatiënten hebben één letsel, waarvan de ernst kan variëren van eenvoudig tot complex.
Multitraumapatienten hebben diverse (levensbedreigende) verwondingen.
Traumatologen (ook wel traumachirurgen genoemd) zijn betrokken bij het hele zorgproces van de traumapatiënt. Zij hebben een breed takenpakket en geven leiding aan het traumateam bij de opvang van ernstig gewonde patiënten in het ziekenhuis. Vooral bij multitraumapatiënten is het van belang dat er één specialist is die zowel ervaring heeft met bijvoorbeeld het stelpen van in- en uitwendige bloedingen als met de behandeling van botbreuken. Daardoor kan de traumatoloog goed bepalen op welk moment en in welke volgorde de letsels het beste behandeld kunnen worden.
Een belangrijk deel van het werk van de traumatoloog bestaat uit het behandelen van patiënten met letsels van het steun- en bewegingsapparaat. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om pees- en bandletsels, luxaties (gewricht uit de kom) en botbreuken (fracturen). Deze letsels worden zowel operatief als niet-operatief (bijv. met gips) behandeld.
Voor de operaties bij botbreuken maken traumatologen gebruik van alle moderne daartoe beschikbare technieken en materialen waarvoor wetenschappelijk bewijs bestaat, zoals platen, pennen, schroeven, fixateurs, etc. Ook kijkoperaties (arthroscopie), minimaal invasieve technieken en computernavigatie worden - waar nodig en mogelijk - ingezet.
Voor sommige patiëntengroepen, bijvoorbeeld ouderen met een gebroken heup, zijn zogenoemde 'zorgpaden' opgezet. Doel hiervan is de diagnostiek, de behandeling en het zo mogelijk voorkómen van toekomstig letsel optimaal te coördineren. Bij deze zorgpaden zijn diverse medische specialismen betrokken.
Naast het behandelen van patiënten houden de traumatologen in de academische centra zich bezig met het geven van onderwijs aan de medisch specialisten die betrokken zijn bij de behandeling van traumapatiënten. Ook verrichten de traumatologen wetenschappelijk onderzoek. Daarbij werken ze samen met verschillende andere specialismen en instituten. De Nederlandse Vereniging voor Traumatologie is de wetenschappelijke vereniging van de traumatologie.
Traumacentra:
Nederland heeft 11 traumacentra verspreid over Nederland; deze zijn door de overheid aangewezen. Alle acht de academische ziekenhuizen hebben een traumacentrumfunctie. Traumacentra hebben ‘zorgtaken' en ‘bijzondere taken'.
De zorgtaak betreft vooral de specifieke zorgverlening aan zeer ernstige ongevalsslachtoffers. Dit vraagt een 24-uurs beschikbaarheid van een groot aantal specialismen. Vier traumacentra (Amsterdam, Rotterdam, Groningen en Nijmegen) hebben een helikopter voor vervoer van het Mobiel Medisch Team naar de plaats van het ongeluk.
De bijzondere taken van de traumacentra bestaan onder andere uit het tot stand brengen van een traumazorgnetwerk, het opstellen van behandelprotocollen, het bijhouden van een registratiesysteem om evaluatie van de kwaliteit van de verleende zorg mogelijk te maken en het ontwikkelen van kenniscentra op het gebied van de traumatologie. Binnen de traumazorgnetwerken is voor ieder ziekenhuis vastgesteld welke faciliteiten en specialismen er zijn en welke soort traumapatiënten er behandeld kunnen worden. Daarbij kunnen in een Level-1 ziekenhuis (de traumacentra) alle soorten traumapatiënten behandeld worden, in Level-2 ziekenhuizen patiënten met bepaalde ernstige en minder ernstige letsels en in Level-3 ziekenhuizen alleen patiënten met niet-levensbedreigende letsels.
Speciale expertise:
De academische traumatologie heeft speciale expertise op het gebied van complexe letsels. Complex letsel is letsel met een grote kans op blijvende gevolgen, waarvoor vaak behandeling door een multidisciplinair team noodzakelijk is voor een optimaal resultaat. Daaronder vallen onder andere:
- opvang en behandeling van multitraumapatienten (meervoudig ernstig letsel)
- letsels van bekken, heupkom en wervelkolom
- complexe letsels van de romp en extremiteiten (o.a. fracturen en weke delen letsels)
- secundaire- en vervolgbehandeling van letsels (o.a. niet-genezende breuken, in verkeerde stand genezen breuken, infecties)
- letsels bij kinderen, ouderen en bij patiënten met ernstige co-morbiditeit (bijkomende ziekten)
- complexe letsels van de hand (multidisciplinair NUHT = Nijmegen Universitair Handen Team).
Betrokken disciplines (onder andere):
Anesthesiologie, Cardiothoracale Chirurgie, Geriatrie, Intensive Care, Kinderchirurgie, Mondziekten en Kaakchirurgie, Radiologie, Neurologie, Neurochirurgie, Operatiekamers, Orthopedie, Plastische Chirurgie, Psychiatrie, Revalidatie, Spoedeisende Hulp.
Meer informatie:
www.trauma.nl
www.traumacentrum.nl
www.heelkunde.nl
www.azo.nl
