Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Ziekte van Parkinson en daaraan gerelateerde bewegingsstoornissen (VUmc)
De ziekte van Parkinson is een van de meest voorkomende chronische hersenziekten, waaraan in Nederland naar schatting bijna 50.000 mensen lijden.
De meest bekende symptomen van de ziekte van Parkinson zijn beven, traagheid en spierstijfheid, samenhangend met een tekort aan de overdrachtsstof dopamine in de hersenen. Veel patiënten met de ziekte van Parkinson hebben daarnaast last van depressiviteit, incontinentie, obstipatie, seksuele stoornissen en slaapproblemen.
Behandeling
In de latere fasen van de ziekte ontstaat een toenemende neiging tot vallen en ontstaat bij een groot deel van de patiënten een dementie en/of psychose. Aangezien de oorzaak van de ziekte van Parkinson nog steeds onbekend is, kan de ziekte niet worden genezen. De behandeling is daarom gericht op het onderdrukken van de symptomen.
Voor de stoornis van het bewegen is dit gedurende de eerste jaren goed mogelijk. Na enkele jaren behandeling ontstaan bij veel patiënten echter complicaties van de behandeling, die tot een verdere achteruitgang in het functioneren leiden. De behandelingsmogelijkheden van de overige (niet-motorische) verschijnselen van de ziekte zijn nog zeer beperkt.
Parkinson-verschijnselen kunnen ook worden veroorzaakt door andere hersenziekten, zoals multipele systeem atrofie (MSA) en progressieve supranucleaire verlamming (PSP), of door het gebruik van bepaalde geneesmiddelen. Epidemiologisch onderzoek heeft duidelijk gemaakt dat Parkinson-verschijnselen in ongeveer eenderde van de gevallen een andere oorzaak hebben dan de ziekte van Parkinson.
Het onderscheid tussen deze verschillende oorzaken is in het begin vaak moeilijk te maken. Het vergt naast een grote mate van klinische expertise de beschikbaarheid van en ervaring met de interpretatie van beeldvormend onderzoek (MRI, SPECT en PET) bij deze patiënten. De prognose en behandelingsmogelijkheden van deze Parkinson-achtige ziekten zijn sterk afhankelijk van de specifieke oorzaak.
Samenwerking
Gezien het grote scala aan verschijnselen waarmee de ziekte van Parkinson (en Parkinson-achtige aandoeningen) gepaard kunnen gaan, heeft de behandeling in VUmc een sterk multidisciplinair karakter.
Afhankelijk van de fase van de ziekte en de actuele zorgvragen wordt de patiënt besproken in een multidisciplinair overleg waarbij naast neuroloog en verpleegkundig specialist ook de medisch psycholoog, de fysiotherapeut, de ergotherapeut en zo nodig de revalidatie-arts aanwezig zijn.
Regelmatig worden ook psychiater, uroloog, geriater, logopedist en maatschappelijk werker bij de behandeling betrokken. De behandeling speelt zich voor het grootste deel af in de polikliniek. Opnames van patiënten op de klinische zorgeenheid vinden plaats voor het instellen op de juiste medicatie of vanwege een crisis-interventie wanneer iemand lijdt aan een zich snel ontwikkelende psychose.
Wetenschappelijk onderzoek
Het wetenschappelijk onderzoek op het gebied van de ziekte van Parkinson en daaraan gerelateerde bewegingsstoornissen is voor het grootste deel ondergebracht in het VUmc onderzoeksinstituut ICEN (programma Emotie en Cognitie).
In dit kader wordt samengewerkt met de afdeling Anatomie en Neurowetenschappen (ANW), het Center for Neurogenomics and Cognitive Research (CNCR), het MEG (= magnetoencephalografie) centrum van VUmc en de afdeling nucleaire geneeskunde en PET-research. Daarnaast wordt samengewerkt met de faculteit der psychologie en pedagogiek en de faculteit bewegingswetenschappen.
Het onderzoek is gericht op de ontstaansmechanismen van de ziekte (om zo aangrijpingspunten te vinden voor nieuwe behandelingsmethoden) en op verbetering van de mogelijkheden tot vroege diagnostiek en het meten van de voortgang van de ziekte (monitoring van ziekteprogressie).
In VUmc is op dat gebied in de afgelopen jaren onderzoek verricht naar stoornissen van het reukvermogen, die in sommige gevallen een vroeg verschijnsel van de ziekte kunnen zijn.
Jaarlijks worden poliklinisch 150-200 nieuwe patiënten gezien, waarvan ongeveer de helft verwijzingen van buiten de regio betreft. Wanneer patiënten van (ver) buiten de Amsterdamse regio komen, streven wij ernaar hen zo mogelijk met een diagnose en/of behandeladvies terug te verwijzen naar de neuroloog in de eigen regio.
Patiëntenvereniging:
www.parkinson-vereniging.nl
Een vereniging van en voor mensen met de ziekte van Parkinson, die zich nadrukkelijk ook richt op mensen met daaraan gerelateerde aandoeningen zoals multipele systeem atrofie.
Contact:
dr. H.W. Berendse, neuroloog
h.berendse@vumc.nl
020-4441162 (poli)
