Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Cataract chirurgie in complexe omstandigheden (UMCG)
In het oog bevindt zich een heldere lens. Wanneer deze troebel wordt spreekt men van staar of cataract. Staar kan diverse oorzaken hebben. De grootste groep patiënten heeft ouderdomsstaar.
Ziektebeeld en behandeling
Hierbij gaat het om patiënten op leeftijd, die meerdere lichamelijke of psychische aandoeningen kunnen hebben. Ook bestaat er aangeboren staar bij kinderen. Staar kan ook het gevolg zijn van andere oogaandoeningen zoals ontstekingen. Soms treedt staar op na andere oogoperaties.
De behandeling van staar bestaat uit een operatie waarbij de troebele ooglens via een microchirurgische ingreep verwijderd wordt. Hierna wordt een kunstlensje geïmplanteerd. De staaroperatie vindt meestal plaats in dagbehandeling onder plaatselijke verdoving. Voor een oogarts is een staaroperatie een routine ingreep met een kleine kans op complicaties.
De kans op complicaties neemt echter toe naarmate er meer aan de hand is met het oog of met de patiënt zelf. Eerdere oogchirurgie, beschadigingen (trauma), bijkomende oogziekten zoals uveïtis, glaucoom, netvlies- of hoornvliesaandoeningen zijn factoren die maken dat een staaroperatie niet meer als een routine ingreep beschouwd kan worden.
Complexe staaroperaties worden vaak in een UMC verricht na verwijzing door oogartsen uit algemene ziekenhuizen omdat hier ervaring bestaat met operaties onder dergelijke omstandigheden. Zo kan het nodig zijn de staaroperatie te combineren met een hoornvliestransplantatie, een glaucoomoperatie of een netvliesoperatie.
Een cataractoperatie bij een patiënt met een slechte algehele conditie vraagt rondom de operatie de begeleiding van een multidisciplinair team bestaande uit een anesthesioloog, internist, cardioloog en/of longarts. Voor een staaroperatie bij kinderen is speciale expertise nodig. Niet alleen voor de operatie zelf maar ook voor de nazorg om te voorkomen dat het cataract oog een lui oog wordt.
Patiënten die elders voor staar behandeld zijn en waarbij tijdens de operatie complicaties zijn opgetreden worden vaak naar een UMC verwezen voor behandeling van de complicaties. Ook patiënten die ontevreden zijn over het resultaat van hun staaroperatie komen, vanwege de bijzondere expertise, naar een UMC voor een second opinion en verdere behandeling.
Voor de nabehandeling bij staar bij kinderen spelen de orthoptist en contactlensspecialist een belangrijke rol. Staarpatiënten met andere oogziekten worden in teamverband behandeld met de uveïtis specialist, hoornvlies- netvlies- of glaucoomspecialist. Rond de operatie kan het nodig zijn geneesmiddelen voor te schrijven die de afweerreactie onderdrukken (immunosuppressiva). Hiervoor wordt samengewerkt met de reumatoloog of internist.
Betrokken disciplines
Voorafgaand aan de operatie bezoekt de patiënt een polikliniek waar hij of zij wordt gescreend op eventuele bijkomende problemen. Deze 'preoperatieve screeningspoli' beschikt over alle deskundigheid die daarbij nodig is. De anesthesiologie, consulenten (internist, cardioloog, longarts), het laboratoriumcentrum, de röntgen, de thuiszorg, de opticien kunnen allen betrokken zijn bij de behandeling van complexe staarpatiënten.
In het UMCG vindt fundamenteel onderzoek plaats naar het optimale optische ontwerp van een kunstlens. Tevens vindt onderzoek plaats naar de preventie van nastaar (terugkeer van de staar) en naar de ontwikkeling van een accommoderende kunstlens. Voor onderwijs aan toekomstige oogartsen beschikt het UMCG over een simulator waarmee staaroperaties virtueel getraind kunnen worden.
Contact:
Dr. S.A.Koopmans, oogarts
www.umcg.nl
Overige links:
Cataract, algemene informatie van het Erfocentrum
FOVIG, Federatie Ouders Visueel Gehandicapten
Glaucoomvereniging
