Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Stamceltransplantaties (UMC Utrecht)
Stamcellen zijn lichaamscellen die nog geen speciale functie hebben en nog kunnen uitgroeien tot tal van gespecialiseerde cellen, zoals een witte bloedcel. Stamcellen komen overal in het lichaam voor maar zijn het gemakkelijkst te isoleren uit beenmerg en bloed. Stamcellen (uit het eigen lichaam of afkomstig van een donor) worden in toenemende mate gebruikt voor de behandeling van allerlei ziekten.
Het centrum voor stamceltransplantaties in het Wilhelmina Kinderziekenhuis, onderdeel van het UMC Utrecht, voert stamceltransplantaties uit bij kinderen. Het is één van de twee gespecialiseerde Nederlandse afdelingen voor stamceltransplantaties bij kinderen. Het centrum heeft zich de afgelopen 10 jaar ontwikkeld tot een middelgroot Europees centrum (30-35 transplantaties per jaar) en voldoet aan de hoogste internationale eisen (JACIE geaccrediteerd vanaf september 2009). Patiënten uit heel Nederland worden naar het Utrechtse centrum verwezen.
Het centrum houdt zich in het bijzonder bezig met stamceltransplantaties bij leukemie, bij stofwisselingsziekten en bij aangeboren ziekten van het beenmerg. Verder heeft het centrum speciale vakkennis ontwikkeld voor transplantaties met stamcellen uit navelstrengbloed.
Een kernteam van drie stamceltransplantatie-artsen – afkomstig uit de hematologie of immunologie – draagt de verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van de stamceltransplantaties. De verpleegafdeling van de transplantatie afdeling is geheel vernieuwd geopend in juli 2007. Het is sindsdien een volledig afgeschermde afdeling binnen de verpleegafdeling voor hematologie en immunologie. Alle kamers zijn gesluisde eenpersoons kamers zodat de patiënten helemaal geïsoleerd verpleegd kunnen worden. Dit vermindert de kans op infecties.
Op het gebied van de stamceltransplantaties vindt veel onderzoek plaats: vrijwel alle patiënten nemen, nadat ze hiervoor toestemming hebben gegeven, deel aan klinische studies. Nauwkeurig analyseren van de uitkomsten van de behandelingen draagt bij aan verdere verbetering van de behandelingen.
Naast dit klinisch onderzoek vindt er nog ook fundamenteel, toegepast en translationeel onderzoek plaats. De onderzoekslijnen hierbij zijn:
- infectie en (allo-)immuniteit, met als doel ontwikkelen van adjuvante cellulaire therapieën, met name gericht tegen virussen,
- pharmaco-kinetiek / pharmaco-dynamiek met als doel de effecten van bepaalde medicamenten te optimaliseren en de bijwerkingen te minimaliseren,
- zeldzame aangeboren ziekten, waarbinnen de stofwisselingsziekten en de Fanconi anemie patiënten vallen.
Bij sommige stofwisselingszieken kan stamceltransplantie een behandeling zijn die leidt tot aanvulling van het ontbrekende metaboliet. Het Wilhelmina Kinderziekenhuis vervolt een coördinerende rol in alle Europese studies op dit terrein.
Voor Fanconi anemie, waar een probleem van DNA herstel leidt tot verhoogde kans op het krijgen van kwaardaardige aandoeningen, waaronder leukemie, vervult het Wilhelmina Kinderziekenhuis een rol als nationaal expertise- en verwijscentrum.
Aangezien stamceltransplantatie een ingrijpende behandeling is die ook later in het leven nog gezondheidseffecten kan hebben, bestaan er twee onderzoeksprogramma’s waarin deze late effecten in kaart worden gebracht:
- LATER, een programma voor alle patiënten die wegens leukemie een stamceltransplantatie hebben ondergaan
- een multidisciplinair “follow up” programma voor patiënten die wegens een stofwisselingsziekte een stamceltransplantatie hebben ondergaan.
Meer informatie:
www.umcutrecht.nl/subsite/sct-kinderen
Contact:
SCT-team:
UMC Utrecht / Locatie Wilhelmina Kinderziekenhuis
Afdeling Hematologie / Immunologie en BMT
huispostnummer: KC 0.30.63.0
Lundlaan 6
3584 AE Utrecht
telefoon (088) 755 40 03
fax (088) 755 53 50
Overige links:
Leukemie, algemene informatie van KWF Kankerbestrijding
Vereniging Volwassenen, Kinderen en Stofwisselingsziekten
VOKK-werkgroep Fanoni Anemie
