Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
HIV infectie (UMC Utrecht)
Humaan immuundeficiëntie
virus is een virus dat de werking van het afweersysteem aantast. Als gevolg
daarvan kan het lichaam zich op een gegeven moment niet langer verdedigen tegen
andere ziekteverwekkende virussen, bacteriën en schimmels. Ook krijgen
ontspoorde lichaamscellen de kans ongestoord uit te groeien tot tumoren.
Indien
bij iemand die besmet is met hiv zich dergelijke aandoeningen voordoen, spreekt
men van de ziekte aids. HIV verspreidt
zich van de ene mens naar de andere via bloed of slijm, bijvoorbeeld tijdens
seksueel contact. Met een combinatie van medicijnen is de vermenigvuldiging van
hiv in het lichaam tegenwoordig zodanig te remmen dat er geen aids meer hoeft
te ontstaan.
In de
zorg voor de hiv patiënten zijn meerdere specialismen betrokken. Naast de
internist-infectiologen en kinderarts-infectiologen wordt veel beroep gedaan op
de virologen, immunologen en apothekers. Verder kan er onder bepaalde
omstandigheden kennis nodig zijn van andere specialismen, zoals die van
gynaecoloog bij zwangere hiv patiënten en van MDL arts en patholoog bij
patiënten met hepatitis B of C co-infectie. Ook de behandeling van een
opportunistische infectie of een maligniteit vergt naast de expertise van
infectioloog de medebehandeling van een andere in hiv-ervaren specialist.
Het
Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC Utrecht) is één van de 22 door het Ministerie van VWS erkende
behandelcentra voor patiënten met hiv-infectie. De Afdeling Infectieziekten van
het UMC Utrecht heeft jarenlange ervaring met de behandeling van hiv-infectie
en behandelt momenteel meer dan 1100 patiënten met deze aandoening. Jaarlijks
worden er meer dan 100 nieuwe patiënten gezien.
In het
verleden presenteerden veel patiënten zich met een vergevorderde hiv-infectie
en een hierdoor zeer ernstig aangetaste weerstand. De komst van effectieve
antiretrovirale medicijnen heeft een effectieve behandeling van hiv mogelijk
gemaakt. Deze medicijnen kunnen de aanmaak van nieuwe virusdeeltjes in het
lichaam jarenlang sterk in toom houden.
Als
gevolg van de behandeling kan het virus onder bepaalde omstandigheden echter
ongevoelig worden voor sommige van de antiretrovirale medicijnen. Er ontstaat
dan een zogeheten virusresistentie. Doordat in de loop der jaren het percentage
behandelde patiënten dat een resistent virus bij zich draagt is toegenomen, is
ook de kans aanwezig dat nieuwe patiënten geïnfecteerd raken met zo'n resistent
virus.
De
bepaling van de hiv-resistentie gebeurt in gespecialiseerde laboratoria. De
interpretatie van de uitslagen evenals de hierop volgende vertaling van de
uitslag in een passend - en op maat gemaakt - behandelplan voor de betreffende
patiënt, vergen specifieke expertise.
Het UMC
Utrecht beschikt over een uitgebreide ervaring ten aanzien van de
hiv-resistentiediagnostiek en de behandeling van patiënten met een resistent
virus, zowel in het kader van de patiëntenzorg als ten behoeve van wetenschappelijk
onderzoek naar hiv-resistentie.
Het
behandel- en medicatieadvies komt tot stand tijdens een multidisciplinaire
bespreking. Deze aanpak moet leiden tot een optimaal medicatieadvies en een zo sterk mogelijke remming van de
aanmaak van nieuw virus bij elke patiënt. Hierdoor wordt bij elke
hiv-geïnfecteerde patiënt gestreefd naar een zo optimaal mogelijke werking van
het afweersysteem.
Speciale
aandacht besteedt het UMC Utrecht aan de zorg voor en behandeling van zwangere
vrouwen met een hiv infectie. Deze vrouwen worden begeleid door een
multidisciplinair team waarbij zowel infectioloog als gynaecoloog, kinderarts en
verpleegkundig specialisten betrokken zijn.
In het
UMC Utrecht is in de afgelopen jaren ervaring opgedaan met de niertransplantatie
bij patiënten met hiv-infectie. Behandeling van deze groep patiënten kent
speciale aanpak, onder andere doordat er grote kans is op de interactie tussen
de gebruikte hiv medicijnen aan de ene kant en de immunosuppressieva die
noodzakelijk zijn voor de werking van het transplantaat aan de andere kant.
Al
in de pre-transplantatiefase wordt daarom een gedetailleerd bloedonderzoek
gedaan om de juiste doseringen van de medicijnen na de transplantatie uit te
zoeken. In het
post-transplantatietraject worden deze patiënten intensief begeleid om de
eventuele transplantatie- of hiv-gerelateerde problemen snel op te kunnen
sporen.
Onderzoek
Het
wetenschappelijk onderzoek in het UMC Utrecht met betrekking tot
hiv-resistentie richt zich vooral op het in kaart brengen van de resistentie
bij nieuw gediagnosticeerde patiënten (o.a. in het kader van de internationale
SPREAD Study die het UMC Utrecht coördineert).
Andere
onderzoeksthema's zijn de "fitness" van het virus (hoe past het zich aan
geneesmiddelen), de persistentie van het virus (hoe weet het virus zich te
handhaven in het lichaam), risico op cardiovasculaire aandoeningen van hiv
patiënten en het voorkomen van hiv-infectie samen met een infectie met een
ander virus (bijvoorbeeld hepatitisvirussen). Daarnaast richt het onderzoek
zich op verbetering van de weerstand van hiv-patiënten.
Betrokken
medisch specialismen en vereiste expertise
Afdeling
Interne Geneeskunde & Infectieziekten AZU, Afdeling Infectieziekten WKZ, Afdeling Medische
Microbiologie, onderafdeling Virologie, Ziekenhuisapotheek, Afdeling Immunologie, Afdeling
Gynaecologie, Afdeling Nefrologie & Dialyse.
Meer informatie:
www.umcutrecht.nl/zorg/
www.umcutrecht.nl/research/research/Immunology-and-Infectious-Diseases/
Patiëntenvereniging:
Contact:
Prof.
Dr. I.M. Hoepelman, internist-infectioloog
Dr. T.
Mudrikova, internist-infectioloog
Dr.
A.M. J. Wensing, arts-viroloog
poli-infectieziekten@umcutrecht.nl
088 -
755 32 57
Overige links:
SOAIDS, informatie over HIV en AIDS
