Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Allogene stamceltransplantatie (allo-SCT)
Ziektebeelden en behandeling
Bij allogene stamceltransplantatie krijgt de patiënt bloedvormende stamcellen van een donor toegediend. Net als bij autologe stamceltransplantatie zorgen de toegediende stamcellen ervoor dat het beenmerg zich herstelt na hoge doseringen chemotherapie. Bij sommige hematologische vormen van kanker zijn de kansen op herstel groter wanneer cellen van een donor worden gebruikt.
Ook kunnen stamcellen van een donor uitkomst bieden wanneer de eigen stamcellen van de patiënt, bijvoorbeeld door een erfelijke ziekte, niet goed functioneren. Voorwaarde is wel dat een geschikte donor gevonden wordt, die hetzelfde weefseltype (HLA-type) als de patiënt heeft. Dat kan een familielid zijn, of een stamceldonor die gevonden wordt dankzij de internationale registratie van donoren.
Allogene stamceltransplantatie is een zware behandeling, die gepaard kan gaan met ernstige complicaties. De behandeling is inmiddels voor een aantal ziekten de standaardbehandeling, die de beste kansen biedt op genezing. Dat geldt bijvoorbeeld voor patiënten die jonger zijn dan 65 jaar bij wie een van de volgende behandelingen noodzakelijk is (en bij wie er geen medische redenen zijn om de behandeling achterwege te laten):
- Eerstelijnsbehandeling acute myeloïde leukemie
- Eerstelijnsbehandeling hoog-risico groepen myelodysplastisch syndroom of overlapbeelden (MDS/mypro)
- Eerstelijnsbehandeling acute lymfatische leukemie
- Chronisch myeloide leukemie die niet (meer) reageert op geneesmiddelen (tyrosine kinase blokkers)
- Eerstelijnsbehandeling jonge patiënten met ernstige of zeer ernstige aplastische anemie
In het kader van klinische studies wordt allogene stamceltransplantatie ook toegepast bij de volgende aandoeningen:
- Eerste- of tweedelijnsbehandeling multipel myeloom
- Tweede- of derdelijnsbehandeling folliculair non-Hodgkin lymfoom
- Tweede- of derdelijnsbehandeling chronisch lymfatische leukemie
- Derdelijnsbehandeling agressief T-cel of B-cel non-Hodgkin lymfoom
- Ernstige myelofibrose
- Hemoglobinopathieën
- Auto-immuunziekten
Waar vindt de behandeling plaats?
De behandeling vindt plaats in een - door het ministerie goedgekeurd transplantatiecentrum.
Betrokken medische specialismen en vereiste expertise
Zie autologe stamceltransplantatie. Naast de aldaar genoemde specialismen moeten nog de pathologie (diagnostiek graft-versus-host ziekte), dermatologie en maag/darm/leverartsen genoemd worden. De klinische farmacie moet in staat zijn snel de concentratie in het bloed te kunnen bepalen van afweerremmende geneesmiddelen.
Onderzoek
In alle UMC's vindt klinisch onderzoek plaats op het gebied van allogene SCT. Meerdere hematologen zijn studiecoördinator van klinische - voornamelijk binnen HOVON-verband uitgevoerde - multicenter studies die allogene stamceltransplantatie evalueren.
Patiëntenvereniging:
Contactgroep BMT
Meer informatie:
www.amc.nl
www.azm.nl
www.erasmusmc.nl
www.lumc.nl
www.umcg.nl
www.umcutrecht.nl
www.umcn.nl
www.vumc.nl
Overige links:
Contactgroep Stamceltransplantaties
