Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Zorgprogramma Psychosen (UMCG)
Het Universitair Centrum Psychiatrie (UCP) is een onderdeel van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en biedt patiënten uit de stad Groningen en omgeving een totaalpakket aan psychiatrische zorg; van ‘state of the art’ basiszorg tot aan de meest gespecialiseerde behandelingen voor complexe psychiatrische problemen.
De afdeling Psychosen van het UCP biedt een compleet zorgprogramma voor patiënten met een psychotische stoornis:
- psychose NAO (niet anderszins omschreven)
- schizofrenie
- schizo-affectieve stoornis
- waanstoornis
We bieden verschillende vormen van zorg aan de volgende doelgroepen:
- patiënten met vermoedelijk een psychotische stoornis,
- patiënten in de eerste vijf jaar na een eerste psychotische episode,
- patiënten met langdurige zorgbehoefte na één of meerdere psychosen,
- patiënten met aanhoudende negatieve symptomen van schizofrenie en
- patiënten die stemmen horen, onafhankelijk van de gestelde diagnose.
Voor deze doelgroepen bieden we een innoverend programma, dat verder wordt ontwikkeld vanuit de multidisciplinaire richtlijn schizofenie, met
- geprotocolleerde diagnostiek tijdens of na een eerste psychose, al dan niet in het kader van een second opinion,
- multidisciplinaire behandeling en
- individuele rehabilitatie.
Zorg op maat
Een zorgprogramma is een pakket van zorg vanaf het begin van de verwijzing tot en met het herstel en de nazorg. Hierbij sluiten de verschillende onderdelen binnen het programma naadloos op elkaar aan. Bovendien is er sprake van getrapte zorg (stepped care). Dit betekent dat het UCP niet meer en niet minder behandelingsmogelijkheden biedt dan noodzakelijk is voor het herstel. Slaat de behandeling niet voldoende aan, dan wordt de zorg binnen de keten intensiever. Het is ook mogelijk dat de klachten zo ernstig zijn dat er direct in een intensiever programma behandeld wordt. Op deze wijze streeft het UCP zorg op maat na.
Onze patiëntenzorg
- is gericht op duurzame maatschappelijke integratie en participatie,
- komt tegemoet aan de complexe zorgbehoefte van patiënt en naastbetrokkenen en
- wordt vroegtijdig aangeboden,
- op basis van een behandelplan dat is opgesteld met de patiënt en naastbetrokkenen.
De getrapte zorg van het zorgprogramma Psychosen ziet er als volgt uit:
- Inventarisatie en analyse van de problemen en de hulpvraag middels multidisciplinaire en geprotocolleerde diagnostiek. Behandeling is het meest succesvol als gezinsleden en belangrijke anderen als partners ook mee kunnen denken in het vinden van oplossingen. Het is regel dat gezinsleden worden betrokken om ze te vragen naar hun visie op de problemen en op de te bieden zorg.
- Het bespreken van de onderzoeksresultaten en van het advies voor behandeling en begeleiding.
- In alle gevallen wordt aangeboden:
- Voorlichting en tips aan patiënten en hun familieleden, individueel en in de vorm van lessen (psycho-educatie) en groepen.
- Behandeling met medicijnen, volgens het UCP-protocol, gebaseerd op de landelijke Richtlijn.
- Bij alle patiënten wordt besproken hoe psychotische symptomen kunnen worden herkend en hoe de patiënt, de familie en de behandelaar daarop kan reageren. Deze informatie wordt opgenomen in een terugvalpreventieplan. Hiermee wordt zoveel mogelijk voorkomen dat er opnieuw problemen ontstaan.
- Bij alle patiënten wordt regelmatig overwogen:
- Cognitieve Gedragstherapie: Deze behandelmodule wordt geboden door een klinisch psycholoog (i.o.) of een gedragstherapeutisch medewerker (i.o.)
- Trajectbegeleiding door een : Advies en begeleiding bij terugkeer naar en behoud van school, werk of dagbesteding.
- Bewegingsactiviteiten: psychomotore therapie en sportactiviteiten.
- Een aantal patiënten ervaart steun aan contacten binnen de gestructureerde Lotgenotengroep. Voor mensen bij wie het horen van stemmen op de voorgrond staat is er een specifieke behandeling: de hallucinatiesgerichte integratieve therapie (HIT).
- Het verwerken van psychische problemen is niet altijd gemakkelijk; beeldende therapie, individueel of in een groep, kan daarbij helpen.
- Er wordt bij de patiënt thuis training geboden voor het ontwikkelen van praktische vaardigheden, als er problemen bestaan in het zelfstandig functioneren op allerlei gebied, zoals wonen, zelfverzorging, school of werk.
- Afhankelijk van specifieke wensen of problemen kan samen met collega’s van andere instellingen en of de huisarts aanvullende hulp worden geboden; We werken soms intensief samen met de Maatschappelijk Juridische Dienst.
Evidence based behandelingen
De behandelingen binnen het zorgprogramma zijn evidence based. Dit betekent dat het UCP behandelingen biedt waarvan wetenschappelijk is bewezen dat ze het best zijn voor de aandoening. Dit geldt zowel voor de behandelingen met medicijnen als voor de psychologische behandelingen.
Binnen het zorgprogramma Psychosen is er nadrukkelijk aandacht voor de lichamelijke aspecten van psychotische stoornissen en medicatiegebruik en worden medicatiegebruik en gezondheidsmaten geëvalueerd volgens het PHAMOUS-protocol.
Nieuwe behandelinterventies
Een van de kerntaken van het UCP is het verrichten van wetenschappelijk onderzoek. Daarom worden binnen het UCP nieuwe behandelinterventies onderzocht. Daarbij wordt gekeken naar directe behandeleffecten, maar ook naar andere biologische of psychologische uitkomsten, onder andere door middel van neuro-imaging. Voorbeelden hiervan binnen het zorgprogramma Psychosen zijn magnetische hersenstimulatie (TMS) en de stemmenpoli voor patiënten met therapieresistente hallucinaties.
De volgende experimentele behandelingen worden op dit moment geboden:
- vanuit het Neuro-Imaging Center:
- r-TMS bij stemmenhoorders
- TMS bij negatieve symptomen (TRENSS)
- Risperdal Aripiprazol F-MRI onderzoek (RAF)
- EMOtie, Zelf-Inzicht en zelf-Evaluatie (EMOZIE)
- Reflex, een zelfreflectie-module om ziekte-inzicht te verbeteren
- Antivirale behandeling
- vanuit het Rob Giel OnderzoeksCentrum:
- Cognitief Adaptieve Training
Regionale samenwerking
De afdeling Psychosen biedt het eerste psychose onderzoek (EPO) voor de gehele regio. Samen met de GGz-instelling Lentis wordt het regionaal psychoseprogramma geboden waarin de klachten en zorgbehoefte van alle patiënten met een psychose worden gevolgd. Met deze informatie wordt wetenschappelijk onderzocht wat de meest adequate behandelmethoden zijn. Deze kennis wordt gedeeld met de betrokken behandelaars in de regio en ook daarbuiten en leidt waar nodig tot aanpassingen in het behandelprogramma.
We onderhouden daarnaast goede relaties met:
- verwijzers en betrokken behandelaren in Noord-Nederland,
- provinciale instellingen voor tweedelijns-GGZ, OGGZ, maatschappelijk werk en verslavingszorg,
- patiëntenvereniging Anoiksis en familievereniging Ypsilon.
Samenwerking met andere medische disciplines
Het UCP maakt als onderdeel van het UMCG gebruik van specialistische somatische expertise. Specialisten vanuit andere medische disciplines kunnen dus betrokken worden bij de behandeling.
Meer informatie
www.psychiatrie.umcg.nl
www.pppgroningen.nl
Contactpersonen
dr. R. Bruggeman, psychiater
drs. F. van Es, psychiater en hoofd zorgprogramma Psychosen
Contact
Secretariaat Psychosen
telefoon (050)-361 21 32
