Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Ernstig Hartfalen (LUMC)
Hartfalen ontstaat door het tekortschieten van de pompfunctie van het hart door een beschadiging van de hartspier. Deze beschadiging kan zijn ontstaan door een hartinfarct maar kan ook andere oorzaken hebben. Het aantal patiënten met ernstige symptomen van hartfalen neemt in Nederland (net als in de rest van de Westerse wereld) snel toe. Momenteel betreft het ongeveer 200.000 patiënten. Deze patiënten moeten relatief vaak in het ziekenhuis worden opgenomen, hetgeen gepaard gaat met hoge kosten.
Tot voor kort was de behandeling alleen gericht op het optimaliseren van de medicatie en intensieve begeleiding (die meer omvat dan alleen medisch technische aspecten). De laatste jaren zijn echter veel nieuwe behandeltechnieken beschikbaar gekomen waardoor de prognose van patiënten kan worden verbeterd.
De afdelingen Hartziekten en Thoraxchirurgie van het LUMC hebben sinds enkele jaren een gemeenschappelijk integraal hartfalen-programma dat tot één van de grootste van ons land behoort. In dit programma worden patiënten uitgebreid onderzocht op de oorzaak en de ernst van het hartfalen. De zeer geavanceerde onderzoeksmethoden van het hart waar het LUMC over beschikt zijn in dit kader heel belangrijk. Vervolgens wordt beoordeeld wat voor een individuele patiënt de beste behandeling is: alleen medicijnen en leefregels, een ingreep door de cardioloog (dotterbehandeling, het plaatsen van speciale pacemakers, of gebruik van stamcellen) of een hartchirurgische ingreep.
In het algemeen gesproken is de behandeling gericht op (een combinatie van) de volgende aspecten:
- behandeling doorbloedingsstoornissen (ischemie);
- behandeling van afwijkingen aan de hartkleppen;
- bescherming tegen plotse dood;
- behandeling van onregelmatigheden in het samentrekken van de hartkamers (dissynchronie);
- hersteloperatie, gericht op het verbeteren van de vorm van een door een infarct beschadigde hartkamer (reconstructie via Dor procedure);
- regeneratie middels celtherapie;
- harttransplantatie.
Om elke patiënt een optimale behandeling te kunnen bieden heeft het LUMC het MISSION! hartfalenproject opgezet. Er is een uitgebreid screenings- en behandelprogramma opgezet, inclusief thuismonitoring en de inrichting van meerdere specialistische poliklinieken. In 2008 worden meer dan 50 Dor procedures, 100 mitralisklep reconstructies en 250 biventriculaire ICD implantaties verricht. De research is met name gericht op het optimaliseren van het programma en het meten van uitkomsten. De verschillende research lijnen zijn zeer succesvol met over de afgelopen jaren meer dan 30 publicaties per jaar in over het algemeen top-cardiologische tijdschriften.
Chirurgie bij hartfalen
Een hartoperatie bij hartfalen is erop gericht om het voor het hart zo gemakkelijk mogelijk te maken, zijn werk als bloedpomp te verrichten. Uiteraard kan de hartspier zelf niet gerepareerd worden, maar als een klep lekt, bijvoorbeeld doordat het hart te groot is geworden, kan deze wel gerepareerd worden. Ook kan door een chirurgische verkleining van het hart de functie sterk verbeteren. Soms is het nodig om een "netje" om hart aan te brengen om verdere vergroting van het hart te voorkomen. Vaak zal ook nog een bypass (CABG) nodig zijn om de bloedvoorziening van de hartspier te verbeteren. In het LUMC gebruiken we daarom bij voorkeur slagaders voor de bypasses, de zogenaamde "totaal arteriële revascularisatie". Het gebruik van meer slagadermateriaal betekent minder heropnamen en (her)ingrepen zoals ballondilataties (PCI's) of hernieuwde bypassoperaties.
Soms is het noodzakelijk om na afloop van zo'n operatie de bloedsomloop tijdelijk te ondersteunen met een "kunsthart" in afwachting van het herstel van de functie. Het gaat bij hartfalen dus vaak om zeer uitgebreide operaties waarmee in het LUMC veel ervaring is opgedaan.
Deze ervaring is uniek, ook omdat de behandeling in nauwe samenhang met de andere (cardiologische) behandelingen plaatsvindt. Zo zullen alle patiënten na de operatie weer worden ingesteld op optimale hartfalenmedicatie, en krijgen de meeste patiënten een speciale pacemaker die zowel het hartritme bewaakt (de zogenaamde ICD-functie) als de rechter- en linkerkamer weer in het juiste ritme gelijktijdig doet samentrekken (de zogenaamde "biventriculaire" pacemaker). Patiënten worden na de operatie gedurende minstens 1 jaar intensief gevolgd op de hartfalenpolikliniek, waar niet alleen in hartfalen gespecialiseerde cardiologen werken maar ook gespecialiseerde hartfalen verpleegkundigen. Dankzij dit uitgebreide en geïntegreerde programma zijn wij goed in staat alle nieuwe ontwikkelingen op het gebied van de behandeling van hartfalen te bieden en te onderzoeken. En als de enige nog overblijvende behandeling een harttransplantatie is, werken wij nauw samen met de harttransplantatiecentra in Nederland.
Betrokken klinische disciplines: Cardiologie, Kindercardiologie, Cardiothoracale chirurgie, Hartrevalidatie, Longziekten, Klinische Epidemiologie, Maatschappelijk werk
Betrokken fundamentele disciplines: Anatomie, Cardiobiochemie, Celbiologie
Meer informatie:
www.lumc.nl/thorax
www.einthoven.nl
Contact:
Dr. H.F. Verweij
h.f.verweij@lumc.nl
hartfalen@lumc.nl of hartcentrum@lumc.nl
071-5262355
Overige links:
Hartfalen, informatie van de Hartstichting
