Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Vroege psychotische stoornissen (Erasmus MC)
Patiënten met een psychotische
stoornis hebben last van wanen, hallucinaties, onsamenhangende spraak, ernstig
chaotisch gedrag, vervlakking van de emoties, verlies van initiatief of verlies
van interesse of plezier. Volgens recente inzichten ligt aan de aandoening een
verstoring van de normale ontwikkeling van de hersenen ten grondslag.
Psychotische verschijnselen
beginnen veelal rondom het twintigste levensjaar en zijn daarmee typisch een
ziekte van de jonge leeftijdsfase, op het grensvlak van jeugd- en
volwassenenpsychiatrie. Een opvallend kenmerk van
psychotische stoornissen is dat de patiënt zich zelf veelal slecht bewust is
van de aandoening. Hierdoor stelt hij het zoeken van hulp vaak uit. Niet zelden
worden patiënten in verwaarloosde of verwarde toestand gedwongen opgenomen of
hiertoe door familieleden aangespoord.
Vergeleken met de lichamelijke
geneeskunde en ook met andere psychiatrische aandoeningen is bij deze patiënten
dus relatief veel aandacht nodig voor: organisatorische aspecten omtrent
toeleiding naar de zorg (inclusief samenwerking met andere hulpverleners in
zogeheten 'ketenzorg'), en het verwerven van een behandelrelatie.
Vanwege de jonge leeftijd van de
patiënten met psychotische stoornissen is ook specifieke aandacht nodig voor
sociaal-maatschappelijke problemen op het gebied van werk en scholing.
Zorgaanbod
Het zorgaanbod in het Erasmus MC omvat
een klinische afdeling bestaande uit 14 gesloten en 13 open bedden. Deze
afdeling is volledig toegerust voor acute, opnames, inclusief de mogelijkheid van
gedwongen opname.
Met onze partners in de regio zijn
afspraken gemaakt over de toeleiding en vervolgzorg van psychotische patiënten.
Binnen deze afspraken is onze
afdeling de eerst aangewezen plek voor opnames ten behoeve van diagnostiek en
behandeling van patiënten met een eerste psychose in de regio groot-Rijnmond.
Verder zijn er 12 plaatsen voor een
dagbehandeling van drie maanden voor voortgezette behandeling en begeleiding.
We besteden dan vooral aandacht aan maatschappelijk re-integratie. De
dagbehandeling wordt uitgevoerd in samenwerking met Riagg Rijnmond.
Onze polikliniek biedt de mogelijkheid
voor diagnostische poliklinische screening van psychotische patiënten met behulp van een 'diagnostische zorgstraat' die in samenwerking met het Academisch Medisch
Centrum Amsterdam is opgezet.
Voor een beperkt aantal patiënten
(maximaal 60) bestaat er de mogelijkheid gedurende ten hoogste drie jaar
intensieve ambulante begeleiding te krijgen van gespecialiseerde senior
verpleegkundigen. Deze sociaal-psychiatrische verpleegkundigen hebben een
aanvullende cursus in Australië gevolgd en nemen deel aan netwerkbijeenkomsten.
Diagnostiek
Op de (poli)kliniek wordt de
diagnose gesteld aan de hand van uitvoerige gesprekken met de patiënt en diens
naasten, onderzoek door de arts en de psychiater en zo nodig tests door een
psycholoog. Diagnostiek vindt zo nodig plaats via de 'diagnostische
zorgstraat', die in samenwerking met het Academisch Medisch Centrum Amsterdam
is opgezet.
In de kliniek is intensieve
observatie van de patiënt mogelijk. Als dit nodig is brengen we bezoeken aan de
thuissituatie om het dagelijks niveau van functioneren te beoordelen.
Ook kunnen alle binnen het Erasmus
MC aanwezige medische specialismen bij de diagnostiek betrokken worden, en is
er de mogelijkheid voor geavanceerd beeldvormend onderzoek of
klinisch-chemische diagnostiek. Onze afdeling is daardoor bij uitstek geschikt voor
patiënten met psychotische stoornissen bij wie een lichamelijke (somatische)
afwijking verondersteld wordt of aanwezig is, ook al is de patiënt zeer
onrustig (geagiteerd).
Behandeling
De patiënt krijgt medicamenteuze
behandeling met antipsychotica, cognitieve gedragstherapie en voorlichting voor
de patiënt zelf en de naaste familie. Het doel van de voorlichting is verzelfstandiging
van de patiënt in de omgang met de aandoening. Ook is er begeleiding met
cursussen gericht op wonen, werk en scholing en het vergroten van sociale
vaardigheden.
Al deze interventies zijn 'evidence
based', dat wil zeggen wetenschappelijk onderbouwd. Verder biedt onze kliniek
specifieke interventies gericht op vermindering van onrust (agitatie) en
agressie in de vorm van verpleegkundige begeleiding of afgezonderde verpleging.
Betrokken disciplines
Op de afdeling werken psychiaters,
artsen in opleiding tot psychiater, psychologen, psychotherapeuten,
verpleegkundigen, maatschappelijk werkenden, sociaalpsychiatrisch verpleegkundigen,
psychomotorische therapeuten, creatieve therapeuten, activiteitenbegeleiders en
afdelingsassistentes.
Voor onderzoek en behandeling van lichamelijke ziekten
kan de afdeling alle academische medische specialisten in consult vragen en
uitgebreid aanvullend onderzoek doen. Dit garandeert een optimale lichamelijke
diagnostiek en behandeling van onze patiënten.
Wetenschappelijk onderzoek
Onze afdeling verricht
wetenschappelijk onderzoek, zowel zelfstandig als in samenwerking met anderen. Belangrijk
is deelname van onze afdeling in het grote Genetic Risk and Outcome in
Psychosis (GROUP) onderzoek (www.group-project.nl). Medewerkers van de afdeling
zijn ook actief in diverse platforms en netwerken op het gebied van psychose en
nemen deel aan (inter)nationale congressen.
De zorglijn vervult een rol als
kenniscentrum op het gebied van psychotische stoornissen binnen de regio.
Meer informatie:
www.erasmusmc.nl/psychiatrie/patientenzorg/p1
Patiëntenverenigingen:
Anoiksis, een patiëntenvereniging
voor mensen met schizofrenie of andere psychotische stoornissen: www.anoiksis.nl
Contact:
Afdeling Psychiatrie, Erasmus MC
Dp gebouw
P1 Zorglijn psychotische stoornissen
's-Gravendijkwal 230, 3015 CE
Rotterdam
010 - 7033654
