Grensverleggende geneeskunde voor topreferente patiënten
Oncologische Orthopaedie (LUMC)
A. Resectie bot- en weke delen tumoren
Tumoren van bot, spier of bindweefsel ('weke delen') zijn relatief zeldzaam. In bijna alle gevallen is voor de diagnostiek en behandeling intensieve gespecialiseerde en multidisciplinaire zorg nodig.
De behandeling van zowel kwaadaardige als goedaardige tumoren in bot of weke delen is complex, met vaak ingrijpende operaties. Botkanker komt met name veel voor bij kinderen en adolescenten. De behandeling omvat meestal een combinatie van chirurgie en chemotherapie.
De chirurgische behandeling is erop gericht, het been of de arm zoveel mogelijk intact te houden of in elk geval de functie ervan na de operatie te herstellen. Dit is een innovatief vakgebied, waarin de grenzen steeds verder worden verschoven. Dat geldt ook bij de behandeling van kanker in de wervelkolom en de ontwikkeling van nieuwe minimaal invasieve technieken.
Zowel de zeldzaamheid van deze tumoren, de complexiteit van de behandeling als de beschikbare expertise heeft geleid tot concentratie van deze patiënten. Er zijn in Nederland 4 centra die deze kennis bezitten (LUMC, UMC St. Radbout, AMC en UMC Groningen).
Het LUMC heeft een nationaal en internationaal erkende leidende rol in de diagnostiek en behandeling van bot- en weke delen tumoren. De zetel in Leiden (sinds 1953) van de Nederlandse Commissie voor Beentumoren en tal van bestuurlijke activiteiten in vele Europese Netwerken (EMSOS, EORTC, EOI, Eurobonet, Euramos, EuroEwing) ondersteunen deze positie.
Ook op het gebied van ledemaatsparende ingrepen heeft het LUMC een (inter)-nationale beleidsbepalende actieve rol opgebouwd in de ontwikkeling van reconstructieve [reconstructie: het opnieuw opbouwen van een zo natuurlijk mogelijke situatie] technieken (donorbot, tumorprothesen (bekken, schouder), wervel resectie/reconstructie).
Ongeveer 40% van de bottumoren en 20% van de weke delen tumoren in Nederland worden in het LUMC behandeld. Vrijwel alle patiënten (90%) zijn afkomstig via specialistische verwijzing van buiten de regio. Het gaat jaarlijks om ongeveer 250 nieuwe patiënten en 1800 voor vervolgconsulten.
Wekelijks worden voor de Commissie voor Beentumoren consultaties verricht voor diagnostiek en behandeladvies en maandelijks worden complete gevallen van diagnose en advies voorzien. De afdeling orthopedie is bij deze activiteiten intensief betrokken. De Commissie voor Beentumoren beoordeelt jaarlijks 400 complete gevallen en geeft advies 500 gevallen.
Betrokken disciplines
Radiologie, Pathologie, Klinische Oncologie, Kindergeneeskunde, Radiotherapie, Heelkunde, Neurochirurgie, Thoraxchirurgie, Fysiotherapie, Revalidatie, Maatschappelijk werk, Klinische Genetica. Fundamentele disciplines: Moleculaire Pathologie; Moleculaire Genetica.
B. Wervelkolomtumoren (primair en uitzaaiingen)
Sinds enkele jaren wordt er in het LUMC ook extra aandacht besteed aan de diagnostiek en behandeling van tumoren in de wervelkolom. Het betreft de relatief zeldzame tumoren die in de wervelkolom zelf ontstaan en de veel vaker voorkomende uitzaaiingen van kanker elders uit het lichaam.
Het aantal patiënten met dergelijke uitzaaiingen neemt de laatste jaren sterk toe, onder meer vanwege de betere overleving van patiënten met kanker. Ook zijn de chirurgische behandelmethoden verbeterd.
De wervelkolomchirurgie heeft de laatste jaren een sterke groei als topreferentiefunctie doorgemaakt, zowel qua minimaal invasieve behandeling van pathologische wervelfracturen, als op het terrein van de chirurgische verwijdering van bottumoren. Regionaal (topklinisch) vond dit plaats door een concentratie van de behandeling van wervelfracturen in het LUMC.
Er zijn vier verschillende soorten poliklinieken op de afdeling orthopedie met betrekking tot de wervelkolomchirurgie; een algemeen (incl. misvormingen na een ongeval), een vertebroplastiek, een multidisciplinair en een oncologisch spreekuur. De verwezen patiënten hebben veelal complexe problematiek op het vlak van oncologie, afwijkingen na een ongeval, vervormingen na chirurgie van de wervelkolom en infectie.
Rond patiënten met een tumor in de wervelkolom is er structureel wekelijks overleg met de betrokken (kinder)oncologen en bij beleidsbeslissingen is er structureel multidisciplinair overleg met de betrokken radiologen, (kinder)oncologen, radiotherapeuten, pathologen, neurochirurgen en oncologisch chirurgen.
Zo kunnen ook patiënten die (uiteindelijk) niet in aanmerking komen voor chirurgie oncologische topzorg binnen het LUMC krijgen. Het totaal aantal nieuwe patiënten voor de multidisciplinaire spreekuren bedraagt meer dan150 per jaar. Dit leidt jaarlijks tot 80 operatieve ingrepen (meestal multidisciplinair met neurochirurgie, soms thoraxchirurgie en plastische chirurgie), waarvan vijftien bij kinderen en 60 minimaal invasieve interventies (orthopedieradiologie).
Betrokken disciplines
Radiologen, (kinder)oncologen, radiotherapeuten, pathologen, neurochirurgen en oncologisch chirurgen, revalidatiearts, thoraxchirurgen en plastisch chirurgen.
Onderzoek
Het onderzoek van wervelkolomchirurgie in het LUMC heeft twee hoofdlijnen: Vertebroplastiek; Optimalisatie van het zorgtraject binnen de verschillende behandelingsmodaliteiten (project met het IKR en IKW, met LUMC als centrum).
Patiëntenvereniging:
Meer informatie:
Contact:
Algemeen
Orthopaedie@lumc.nl
Dr.P.D.S. Dijkstra
p.d.s.dijkstra@lumc.nl
Dr. M.A.J. van de Sande
majvandesande@lumc.nl
Overige links:
Bottumoren, informatie van KWF
Wekedelentumoren, informatie van KWF
Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker
