Onderwijs in het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO)

Weging van de resultaten/conclusie

De inventarisatie van projecten die onderwijsproducten hebben ontwikkeld in het kader van het Nationaal Programma Ouderenzorg laat zien dat een belangrijke impuls is geven aan het verbeteren van de bekwaamheden van professionals, en in het verlengde daarvan het verbeteren van de zorg (wonen, welzijn en gezondheidszorg) voor ouderen. Immers, goede zorg voor ouderen hangt samen met bekwame professionals.

De onderwijsproducten sluiten aan bij de kernwaarden die ouderen geformuleerd hebben. De onderwijsproducten richten zich vooral op: geïntegreerde zorg / verbeteren samenwerking; aanleren van een cliëntgerichte houding / belevingsgerichte zorg; versterken eigen regie / zelfmanagementvermogen van de oudere. Echter, voor de domeinen wonen, welzijn en bepaalde specifieke problemen waar ouderen mee te maken kunnen krijgen zoals: depressie, mondzorg, medicatie(veiligheid), zijn relatief weinig onderwijsproducten ontwikkeld.

Er zijn relatief veel onderwijsproducten ontwikkeld voor professionals in de gezondheidszorg, vooral die werkzaam zijn in de eerste lijn. Voor verpleegkundigen en verzorgenden en in mindere mate medici is een breed palet aan onderwijsproducten ontwikkeld. Onderwijsproducten die zich richten op paramedici, professionals die in de in de welzijnssector werken, of professionals die in het domein van wonen ‐ wonen, woningaanpassingen en hulpmiddelen- actief zijn, zijn schaars. Verder blijkt dat geen van de deelnemende projecten aan deze inventarisatie onderwijsproducten heeft ontwikkeld voor de oudere zelf.

De onderwijsproducten richten zich vooral op bij‐ en nascholingen in de praktijk en in mindere mate op de initiële opleiding van professionals, waarbij aangetekend moeten worden dat de focus van het vervolgprogramma NPO onderwijszorgvernieuwing ligt op het overbruggen van de kloof tussen nieuwe kennis, MBO onderwijs en praktijk, wat een positief invloed heeft gehad op het aantal projecten dat zich richt op het MBO onderwijs.

Daarnaast zijn er onderwijsproducten die zich richten op zowel de initiële opleidingen van professionals als professionals die in de praktijk werkzaam zijn (bij‐ en nascholingen).

De meeste projecten omschrijven de competenties waarop het onderwijsproduct zich richt in termen van de CANMEDS of zorgvrager gebonden ‐, organisatie gebonden en professional gebonden competentiegebieden. De meest voorkomende competenties die in de onderwijsproducten aan bod komen zijn: vakinhoudelijk handelen, communicatie en samenwerking. Een klein deel van de deelnemende projecten heeft een onderwijsproduct ontwikkeld dat gericht is op multidisciplinaire / interdisciplinaire scholing.

In verband met de non-respons (45%) kunnen de resultaten van deze inventarisatie vertekend zijn. Echter, aan de hand van de informatie die bekend is bij ZonMW over de non‐response projecten die onderwijsproducten ontwikkeld hebben, blijkt dat voor een groot deel de projecten die niet gereageerd hebben niet afwijken van de deelnemende projecten aan deze inventarisatie. Thema's die in deze inventarisatie niet aan de orde komen, maar waarvoor wel onderwijsproducten zijn ontwikkeld in het kader van het Nationaal Programma Ouderenzorg, zijn: domotica, de oudere zelf / ouderenparticipatie, de oudere met een verstandelijke beperking, kleinschalig wonen in de wijk, morele problemen bij zorgbeslissing van ouderen en mantelzorger, of op specifieke gezondheidsproblemen zoals: hartfalen, gewrichtsklachten , heupoperaties, delirium. Echter, ook hier geldt dat het om één project gaat per thema en dat wat betreft de doelgroepen waarop de onderwijsproducten zich richten deze niet wezenlijk afwijken van de projecten die meegedaan hebben aan deze inventarisatie.

Op basis van de conclusie wordt het volgende geadviseerd:

  • Ontwikkelen van onderwijsproducten voor de oudere zelf.
  • Ontwikkelen van onderwijsproducten voor professionals die in de welzijnsector of in het domein van wonen: wonen, woningaanpassingen en hulpmiddelen, werken.
  • Ontwikkelen van onderwijsproducten voor doelgroepen in de gezondheidszorg die thans niet bediend worden of waarvoor nog weinig ontwikkeld is, bijvoorbeeld paramedici.
  • Ontwikkelen van onderwijsproducten gericht op multidisciplinaire / interdisciplinaire scholing. Het betreft dan niet alleen onderwijsproducten die zich richten op één domein bijvoorbeeld gezondheidszorg, maar ook domein overstijgend (wonen, welzijn, zorg).
  • Meer aandacht voor specifieke problemen waar ouderen mee te maken krijgen.
  • Meer aandacht voor migranten.
  • Meer aandacht voor de afstemming tussen initiële opleidingen van professionals en zij die in de praktijk werken en bij‐ en nascholingen volgen (doorlopende leerlijnen).
  • Meer aandacht voor nieuwe ontwikkelingen die ervoor zorgen dat taken en verantwoordelijkheden verschuiven in de zorg voor ouderen. Het kan dan gaan om taken en verantwoordelijkheden die overgeheveld worden van het ene domein naar het andere domein, of taken en verantwoordelijkheden die verschuiven van de ene naar de andere professional. 
NFU Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra / Oudlaan 4, 3515 GA / Postbus 9696, 3506 GR Utrecht / T 030 273 98 80 / nfu@nfu.nl