Onderwijs in het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO)

Inleiding

Het Nationaal Programma Ouderenzorg is in 2008 van start gegaan om een impuls te geven aan het verbeteren van de zorg voor ouderen. Doel van het programma is om tot een samenhangend zorgaanbod te komen dat beter afgestemd is op de behoeften van individuele ouderen.

Zowel ouderen als professionele deskundigen op het gebied van ouderen(zorg) geven aan dat het huidige zorgaanbod vooral reactief ingericht is op het oplossen van acute en kortdurende bestaans- en gezondheidsproblemen. Zij geven aan dat goede zorg voor ouderen een andere, proactieve, benadering vereist vormgegeven vanuit de volgende kernwaarden:

  • zeggenschap van de oudere
  • voorkómen dat de situatie van de oudere verergert
  • samenhang tussen wonen, welzijn en zorg arrangementen, tussen formele en informele zorg, tussen eerste en tweede lijn, tussen disciplines, tussen thuis en de instelling, tussen professionals, instanties en ouderen in alle soorten en maten, en op het goede moment
  • het leveren van kwalitatief goede zorg, toegankelijk en kosteneffectief

Het realiseren van goede zorg voor ouderen vereist een veranderingsproces van professionals in hun denken en doen. Het gaat dan om de cultuur en de structuur, en de focus van de zorg op wonen, welzijn en gezondheidszorg.
Dit veranderingsproces is onlosmakelijk verbonden met bevoegde en bekwame professionele beroepsbeoefenaren. Echter, onderzoek binnen de initiële medische en verpleegkundige opleidingen wijst uit dat aankomende professionals ondanks een evidente demografische transitie nog steeds niet gedegen voorbereid worden op de zorg voor ouderen.

De kwantiteit van het onderwijsaanbod ten aanzien van ouderen(zorg) in de curricula is relatief klein en de kwaliteit ervan kan verbeterd worden. Bovendien blijkt dat relatief weinig studenten interesse tonen in het werken voor en met ouderen. Het beeld bij de initiële verzorgende-IG opleidingen is ook gezien de verwachtingen met betrekking tot uiteindelijke carriére positiever. Zorg voor ouderen is een substantieel onderdeel van de opleiding, maar ook daar valt nog winst te behalen op het gebied van bijvoorbeeld inspelen op nieuwe ontwikkelingen in en aansluiting bij de beroepspraktijk. Daarnaast geven gesignaleerde hiaten in de huidige ouderenzorg een indicatie dat ook in de huidige bij- en nascholingen en vervolgopleidingen van professionals aanzienlijke winst te behalen is ten aanzien van de professionele competenties om goede zorg voor ouderen aan te bieden. Het betreft dan bij- en nascholingen en vervolgopleidingen voor een breed palet aan professionals. Naast de eerder genoemde medici, verpleegkundigen en verzorgenden-IG1 zijn dat ook: paramedici, maatschappelijk werkende, ouderenadviseurs, helpende in zorg en huishouding, gemeenteambtenaren, en dergelijke.

Investeren in initiële opleidingen, bij- en nascholingen en vervolgopleidingen is daarom essentieel. Dit vereist meer aandacht voor ouderen(zorg) in de scholingen. Afhankelijk van hun functie dienen zij in meer of mindere mate (bij)geschoold te worden in:

  • het vroegtijdig signaleren en beter diagnosticeren van bestaans- en gezondheidsproblemen bij ouderen
  • het bevorderen van de eigen regie/zelfredzaamheid van de oudere en mantelzorger
  • het aanbieden van zorg (gezondheid, welzijn en wonen) en behandeling afgestemd op de individuele
  • behoeften van ouderen
  • het realiseren van een samenhangende zorg (ketenzorg) in en tussen de gezondheidszorg, welzijn, informele- / mantelzorg en lokale ondersteuning (op wijkniveau netwerken realiseren)
  • het gebruikmaken van beslissingondersteunde middelen (richtlijnen/protocollen, elektronische dossiers) en e-health, die zowel oudere, mantelzorger als betrokken professionals dienen

In het Nationaal Programma Ouderenzorg zijn verschillende onderwijsproducten ontwikkeld die gericht zijn op de ontwikkeling van competenties van diverse professionals (in opleiding en praktiserend) die nodig zijn om bovenstaande punten te kunnen realiseren. Het breed verspreiden van deze onderwijsproducten is van belang om de opgedane kennis en ervaring landelijk toegankelijk en toepasbaar te maken en daarmee een positieve impuls te geven aan het verbeteren van de ouderenzorg.

In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de Nationaal Programma Ouderenzorg projecten die onderwijsproducten2 hebben ontwikkeld.

 

1 In de rest van het stuk wordt de term verzorgende/verzorgenden gebruikt
2 Met onderwijsproducten worden producten bedoeld zoals (e‐learning) modules, opleidingen, trainingen, cursussen, die beschikbaar zijn via een document, website , etc. en die door anderen gebruikt kunnen worden tegen de voorwaarden van de organisatie die deze beschikbaar stelt.

NFU Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra / Oudlaan 4, 3515 GA / Postbus 9696, 3506 GR Utrecht / T 030 273 98 80 / nfu@nfu.nl