Goede voorbeelden hoofdbehandelaarschap in umc’s

Bijlage 2

Uittreksel uit de stukken van de RvB op basis van IGZ-standpunt.

Deze handreiking beoogt de medische verantwoordelijkheden voor de klinisch opgenomen patiënt in een UMC te beschrijven.

Het gaat hier om de formele verantwoordelijkheidstoedeling zoals bedoeld in de Kwaltietswet Zorginstellingen en als zodanig recent ook door de Inspectie voor de Gezondheidszorg opnieuw onder de aandacht gebracht.

Het betreft het Behandelaarschap tijdens de klinische opname.

Een behandelaar is een persoon die medische handelingen verricht bij een patiënt.

Waar het om gaat is dat de patiënt te allen tijde de meest aangewezen behandelaar als aanspreekpunt heeft die het best op e hoogte is van de betreffende patiënt.

10 eisen die de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) stelt:

  1. De hoofdbehandelaar is altijd een medisch specialist;
  2. Iedere opgenomen patiënt heeft een bij naam bekende medisch specialist als hoofdbehandelaar;
  3. Voldoende afgestemd op de opleidingsfase en ervaring van de onder supervisie gestelde personen;
  4. Heldere besluitvorming binnen een multidisciplinair overleg;
  5. Eenduidige afspraken over termijnen waarbinnen (spoed)consulten worden uitgevoerd;
  6. Beschrijving van hoe te handelen bij verschil van inzichten;
  7. Heldere communicatie bij beëindiging medebehandeling/consulentschap;
  8. Duidelijke instructies ten aanzien van de overdracht van verantwoordelijkheid;
  9. Opname in dossier van bij de behandeling betrokken personen en hun aandeel daarin;
  10. Afspraken over de status van adviezen.

De klinisch opgenomen patiënt is gedurende zijn opname op de hoogte welke behandelaar voor hem als aanspreekpunt fungeert. Daarnaast dient duidelijk te zijn welke medisch specialist hoofdbehandelaar is voor het actuele zorgtraject.

De naam van de hoofdbehandelaar dient voor de patiënt en/of diens naasten bekend te zijn evenals bij de betrokken andere hulpverleners van de patiënt.

Definities:

  • Behandelaar: een medisch specialist, AIOS, ANIOS, Medisch Verloskundige, Nurse Practitioner of physician Assistent, die een eigen (medische) verantwoordelijkheid draagt voor een specifieke patiënt en in dat kader medische handelingen verricht bij de betreffende patiënt. Behandelaren in opleiding (maar ook ANIOS, NP en PA) handelen onder supervisie van een medisch specialist;
  • Hoofdbehandelaar:….. die de eindverantwoordelijkheid draagt;
  • Medebehandelaar: is de medisch specialist die op verzoek van de hoofdbehandelaar (al dan niet tijdelijk) zelfstandig een gedeelte van de behandeling van een patiënt op zich neemt, zonder de rol van de hoofdbehandelaar over te nemen;
  • Consulent: is de medisch specialist die door de hoofd-, of medebehandelaar bij een patiënt is ingeschakeld ter verkrijging van een oordeel of advies over een bepaald aspect van de diagnostiek of in te stellen therapie;
  • Waarnemer: is een medisch specialist van hetzelfde specialisme die kortdurend het hoofdbehandelaar-, medebehandelaar-, of consulentschap waarneemt;
  • Afdelingshoofd: het medisch hoofd van de afdeling die de eindverantwoordelijkheid in zijn algemeenheid draagt voor de patiëntenzorg binnen zijn afdeling.

De hoofdbehandelaar is eindverantwoordelijk voor de medische behandeling van een individuele patiënt als geheel; verantwoordelijkheden en bevoegdheden hoofdbehandelaar:

  • De hoofdbehandelaar is eindverantwoordelijk voor de medische behandeling van een individuele patiënt als geheel;
  • Draagt zorg dat aan de patiënt en aan de andere hulpverleners die bij de behandeling zijn betrokken, duidelijk is wie de hoofdbehandelaar is;
  • Zorgt er voor dat de algehele medische behandeling gecoördineerd is;
  • Is bevoegd tot alle besluitvorming in het kader van de medische behandeling die door de wet aan de medisch specialist is toegekend met inachtneming van het bepaalde in Professioneel Statuut van de medisch specialist;
  • Is aanspreekbaar voor de patiënt en/of diens vertegenwoordiger;
  • Is aanspreekbaar voor alle behandelaars en andere bij de behandeling van de patiënt betrokkenen;
  • Schakelt zonodig een medebehandelaar en/of consulent in;
  • Is verantwoordelijk voor de besluitvorming over en implementatie van de verkregen adviezen, zonder dat de plicht bestaat de adviezen op te volgen. Niet opvolgen van adviezen gebeurt beargumenteerd en gedocumenteerd.

Verantwoordelijkheden en bevoegdheden waarnemer:

  • Een waarnemer is verantwoordelijk voor de goede gang van zaken gedurende de waarneming van het (hoofd)behandelaar-, en consulentschap, zonder dat hij diens verantwoordelijkheden en bevoegdheden definitief overneemt;
  • Waarneming is kortdurend;
  • Indien nodig heeft de waarnemer gelijke bevoegdheden zoals die aan degene wiens taken hij waarneemt zijn toegekend;
  • Indien een waarnemer buiten een spoedsituatie de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van degene die wordt waargenomen, definitief overneemt, is sprake van een opvolgend (hoofd)behandelaar-, medebehandelaar- of consulentschap zoals in deze regeling beschreven.

Een A(N)IOS (en medisch verloskundige) kan geen hoofdbehandelaar zijn en verricht te allen tijde zijn taken onder supervisie van een medisch specialist zoals is vastgelegd in de instructie voor arts-assistenten en het opleidingsreglement van het UMC.

Hoofdbehandelaarschap op de Intensive Care:

  • Op de IC is de intensivist de hoofdbehandelaar;
  • De verwijzend hoofdbehandelaar wordt na overdracht van de patiënt aan de IC automatisch medebehandelaar;
  • Bij overplaatsing van de patiënt naar een andere afdeling draagt de intensivist het hoofdbehandelaarschap over aan een medisch specialist van het desbetreffende specialisme.

Hoofdbehandelaarschap op de OK:

  • De snijdend medisch specialist os als hoofdbehandelaar verantwoordelijk voor de indicatiestelling, informatievoorziening aan de patiënt, uitvoering van de ingreep en postoperatieve zorg met inachtneming van het bepaalde in het hiernavolgende artikel;
  • De anesthesioloog is verantwoordelijk als hoofdbehandelaar voor de preoperatieve voorbereiding, preoperatieve zorg en postoperatieve bewaking op de verkoeverkamer, indien en voor zover betrekking hebbend op de deskundigheid vallend binnen de anesthesiologie;
  • In geval van een niet snijdend interveniërend specialist (bijvoorbeeld radioloog) gelden de verantwoordelijkheden overeenkomstig die van de snijdend specialist.

Hoofdbehandelaarschap op de SEH:

  • Het (hoofd)behandelaarschap van een patiënt op de SEH is afhankelijk van de noodzakelijke deskundigheid en afhankelijk van de mate van spoedeisendheid;
  • Bij afwezigheid van een insturend medisch specialist met een specifieke verwijzingsvraag waaruit de inbreng van een bepaald specialisme valt af te leiden, draagt de dienstdoende poortarts zorg voor de eerste opvang. De superviseren specialist van de poortarts is automatisch de hoofdbehandelaar gedurende het verblijf op de SEH;
  • Indien duidelijk is dat de inbreng van een specifiek specialisme aangewezen is, wordt het (hoofd)behandelaarschap overgedragen aan de (dienstdoende) medisch specialist van dat specialisme op het moment van overdracht door de poortarts.

Overdracht

  • Het (hoofd)behandelaarschap, medebehandelaarschap en het consulentschap kan worden overgedragen;
  • Overdracht is alleen mogelijk indien de overnemend specialist daarmee heeft ingestemd;
  • In het dossier wordt vastgelegd wie hoofd- en medebehandelaar zijn.
NFU Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra / Oudlaan 4, 3515 GA / Postbus 9696, 3506 GR Utrecht / T 030 273 98 80 / nfu@nfu.nl