Goede voorbeelden hoofdbehandelaarschap in umc’s

Reglement hoofdbehandelaar/medebehandelaar/consulent

Patiëntenzorg: taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden bij samenwerking.

Samenvatting

Dit document beschrijft de verantwoordelijkheden en taken van de hoofdbehandelaar/medebehandelaar/consulent in relatie tot elkaar en tot de patiënt.

Aanleiding en positionering

Indien een patiënt tijdens een ziekteperiode in het azM door specialisten van meerdere disciplines wordt onderzocht/behandeld/begeleid, is het noodzakelijk dat duidelijkheid bestaat ten aanzien van ieders verantwoordelijkheden en taken, in relatie tot elkaar en tot de patiënt. Voor dit min of meer gelijktijdig functioneren van meerdere specialisten ten behoeve van één patiënt gelden de volgende regels (zie: Uitvoering van de richtlijn ).

Wijzigingen t.o.v. vorige versie

Versie 2: aangepast paragraaf 'Geschillen'

Doelstellingen

Het geven van duidelijkheid ten aanzien van ieders verantwoordelijkheden en taken, in relatie tot elkaar en tot de patiënt.

Uitvoerenden en verantwoordelijken

  • medisch specialisten
  • paramedici

Uitvoering van de richtlijn

Verantwoordelijkheden, taken en onderlinge verhouding

Hoofdbehandelaar

De hoofdbehandelaar is de specialist naar wie de patiënt werd verwezen en/of bij wie het zwaartepunt van de medische behandeling ligt of is komen te liggen. De hoofdbehandelaar is altijd een medisch specialist. Artsen in opleiding tot specialist (AIOS) kunnen geen hoofdbehandelaar zijn. Bij onderzoek/behandeling van een klinische patiënt door artsen van diverse specialismen dient één van hen als hoofdbehandelaar te fungeren. Als er sprake is van twee of meer los van elkaar staande ziektebeelden, vindt de geneeskundige verzorging door meerdere behandelend specialisten "van gelijk niveau" plaats. Echter een van hen is hoofdbehandelaar (zie ook onder In de kliniek opgenomen patiënten :1).

Ketenzorg

In het medisch patientendossier is duidelijk wie als aanspreekpunt voor de patiënt is aangewezen: dit kan zijn voor de gehele behandeling of voor de diagnostische en therapeutische fase van de behandeling. Het aanspreekpunt is bekend bij de patiënt en traceerbaar in het patiëntendossier. De hoofdbehandelaar heeft ten opzichte van medebehandelaren en consulenten een coördinerende functie en is ten opzichte van de patiënt en de huisarts de primair aanspreekbare en voor het medisch beleid in algemene zin verantwoordelijke specialist. De hoofdbehandelaar draagt zorg voor adequate informatieverstrekking aan de patiënt, vergewist zich ervan dat de patiënt de informatie begrepen heeft en dat toestemming is gegeven voor de voorgestelde behandeling. Indien sprake is van een multidisciplinaire behandeling zorgt iedere medebehandelaar voor zijn eigen aandeel in de informatieverstrekking.

Medebehandelaar

De medebehandelaar is de naast (en al dan niet door) de hoofdbehandelaar bij de geneeskundige verzorging van een patiënt betrokken arts van een ander specialisme. De aanvraag voor medebehandeling wordt schriftelijk vastgelegd. De medebehandelaar is ten opzichte van de hoofdbehandelaar, de patiënt en de huisarts verantwoordelijk voor zijn aandeel in de diagnostiek/behandeling/begeleiding/informatieverstrekking. Hij zorgt voor een voor de hoofdbehandelaar toegankelijke registratie van medische gegevens en voor een tijdige, aan de hoofdbehandelaar en de huisarts gerichte, verslaglegging. Voor het geval zijn handelen invloed heeft op of consequenties heeft voor de door de hoofdbehandelaar of een nadere medebehandelaar te verlenen zorg, treedt hij vooraf met hem/hen in overleg. Indien een medebehandelaar inschakeling van een arts van een ander specialisme geïndiceerd acht, maakt hij daarvan melding aan de hoofdbehandelaar. Inschakeling van een andere specialist als consulent, kan door de medebehandelaar zelf geschieden; het resultaat van een dergelijk consult verwerkt hij in zijn schriftelijke verslaglegging.

Consulent

De consulent is de door de hoofd- of een medebehandelaar ten behoeve van het beleid bij een bepaalde patiënt ingeschakelde arts van een ander specialisme, uitsluitend ter verkrijging van een oordeel of advies over een bepaald aspect van de diagnostiek of de in te stellen therapie. De consulent draagt geen verantwoordelijkheid voor de medische behandeling van de patiënt en andere artsen kunnen door hem niet in consult worden ingeschakeld. Hij zorgt voor een tijdige, aan de consultvrager gerichte, rapportage. Zie verder onder paragraaf Consulten.

In de kliniek opgenomen patiënten

Opname

Indien een in de kliniek op te nemen of opgenomen patiënt door artsen van meerdere specialismen zal worden, respectievelijk wordt behandeld, fungeert de opnamespecialist als hoofdbehandelaar. Overleg vindt plaats als gedurende de opname, naar het oordeel van één der behandelende specialisten, overdracht zou dienen plaats te vinden van het hoofdbehandelaarschap (en dus van de primaire verantwoordelijkheid voor het beleid) naar een arts van een ander specialisme. In onderling overleg kan een van de andere behandelend specialisten aangewezen worden als hoofdbehandelaar. In geval van overdracht bij grote ingrepen en levensbedreigende situaties dient een berichtgeving naar de verwijzend huisarts plaats te vinden door de overdragende specialist.

Operatieve ingreep

Bij een operatieve ingreep is de arts van het opererend specialisme hoofdbehandelaar. Indien de patiënt daarna wordt overgedragen aan een ander specialisme, wordt uitdrukkelijk vermeld of de opererend specialist nog als medebehandelaar blijft fungeren. Tijdens het verblijf van de patiënt op de recovery is de anesthesioloog de hoofdbehandelaar en de operateur de medebehandelaar.

Verblijf en poliklinisch vervolg

Tijdens de opname berust de verantwoordelijkheid voor de geneeskundige verzorging van de patiënt in algemene zin bij de vigerend hoofdbehandelaar. Het is gewenst dat de patiënt op diens afdeling wordt behandeld en verpleegd. Van de opname brengen zowel de hoofdbehandelaar als de medebehandelaar, daar waar dit van belang is, verslag uit aan de huisarts en aan elkaar. In deze brieven wordt duidelijk aangegeven of, en zo ja door wie en wanneer, de patiënt nog poliklinisch zal worden behandeld/gecontroleerd. Hier kan van worden afgeweken indien dit anders is overeengekomen tussen hoofd- en medebehandelaar, hetgeen schriftelijk is vastgelegd.

Verschil van mening

Bij verschil van mening over het te volgen beleid of over een concreet deel van de behandeling tussen de hoofdbehandelaar en een medebehandelaar, dat niet in onderling overleg kan worden opgelost, kan de hoofdbehandelaar het medebehandelaarschap voor de duur van de opname beëindigen. Het door de medebehandelaar behartigde deel van de zorg komt in dat geval weer onder de verantwoordelijkheid van de hoofdbehandelaar. Van deze beëindiging en het daaraan ten grondslag liggende verschil van inzicht worden de andere medebehandelaren in kennis gesteld.

Einde medebehandeling

In beginsel bepaalt de medebehandelaar zelf of, en zo ja hoelang, zijn behandeling/begeleiding moet worden voortgezet. Hij maakt hiervan melding in zijn verslag aan de hoofdbehandelaar en de huisarts. Indien het medebehandelaarschap gedurende de opname wordt beëindigd, wordt de hoofdbehandelaar hiervan tijdig op de hoogte gebracht; zo nodig wordt vooraf met hem overlegd.

Informatie en contact met patiënt

De patiënt wordt (door de hoofdbehandelaar) meegedeeld wie zijn/haar hoofdbehandelaar is. Tevens wordt de patiënt over de in bovenstaande punten behandelde onderwerpen door de betreffende behandelend specialist adequaat geïnformeerd, en de patiënt wordt zoveel mogelijk bij de besluitvorming betrokken. In beginsel zal dit contact met de patiënt door of vanwege de hoofdbehandelaar worden onderhouden of in ieder geval door hem worden gecoördineerd. Bij verschil van inzicht tussen de behandelend specialisten over het te volgen beleid en bij een voorgenomen beëindiging van een medebehandelaarschap, wordt tijdens het hierover te voeren gedaan.

Poliklinische patiënten

Inschakelen medebehandelaar/consulent

De specialist waarnaar de patiënt primair werd verwezen kan een arts van een ander specialisme als medebehandelaar of consulent inschakelen, indien hij dit voor de met de vraagstelling (of met het symptomencomplex waarvoor de patiënt werd verwezen) verbandhoudende diagnostiek of therapie gewenst of noodzakelijk acht.

Doorverwijzen

Indien de specialist waarnaar de patiënt primair werd verwezen, van mening is dat voor het symptomencomplex waarvoor of de vraagstelling waarmee de patiënt werd gepresenteerd (verder) onderzoek en behandeling beter door een arts van een ander specialisme kan geschieden, kan hij de patiënt direct doorverwijzen (poliklinische variant van overdracht), zo spoedig mogelijk en indien mogelijk na voorafgaand telefonisch overleg met de huisarts. Over zijn bevindingen en de reden van de doorverwijzing wordt de huisarts zo spoedig mogelijk bericht. Indien de specialist waarnaar de patiënt primair werd verwezen een aandoening vermoedt of constateert die geen relatie heeft met het symptomencomplex of de vraagstelling waarmee de patiënt werd gepresenteerd, en welke gelegen is op het terrein van een ander specialisme, zal directe doorverwijzing plaatsvinden in medisch urgente gevallen. De huisarts dient hiervan op de hoogte gesteld te worden. Indien een patiënt is doorverwezen naar een specialisme in het algemeen en niet naar een bepaalde specialist in het bijzonder, wordt onder verantwoordelijkheid van het hoofd van het betreffende specialisme bepaald welke specialist hoofdbehandelaar is.

Informeren patiënt

De patiënt wordt meegedeeld wie zijn/haar hoofdbehandelaar is. Tevens wordt de patiënt over de in bovenstaande punten behandelde onderwerpen door de betreffende behandelend specialisten adequaat geïnformeerd en hij wordt zoveel mogelijk bij de besluitvorming betrokken. Als er sprake is van een hoofd- en medebehandelaar, zal dit contact met de patiënt door de hoofdbehandelaar worden gecoördineerd.

Verschil van mening

Bij verschil van inzicht tussen de behandelend specialisten over het te volgen beleid, wordt het aan de huisarts overgelaten te bepalen of, en zo ja door wie en op welke manier, hierover mededeling aan de patiënt zal worden gedaan.

Consulten

Definitie

Een consult is een eenmalige beoordeling van en advisering betreffende een patiënt door een specialist en/of AIOS (in opdracht van een specialist) van een ander specialisme op verzoek van een specialist en/of AIOS* (in opdracht van een specialist). Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen:

  1. een normaal consult: dit vindt plaats binnen 24 uur na ontvangst van het verzoek indien de patiënt klinisch is, de tijd van vrijdag 17.00 uur tot maandag 09.00 uur niet meegerekend;
  2. een spoedconsult: dit vindt zo spoedig mogelijk plaats, mits aangevraagd volgens de hiervoor geldende procedure: van arts tot arts (dus niet via (hoofd)verpleegkundige of afdelingssecretaresse), met vermelding van het spoedeisende karakter en de redenen hiervoor;
  3. een pre-operatief consult: indien niet te belastend voor de patiënt en mogelijk gezien datum en tijdstip van de operatie, dient dit bij voorkeur poliklinisch plaats te vinden.

Aanvragen van consult

Een consult kan schriftelijk dan wel op elektronische wijze worden aangevraagd. De aanvrager zorgt ervoor dat de hiervoor bestemde bescheiden goed worden ingevuld, gedateerd en getekend. De consulent of zijn administratie moet niet worden belast met werkzaamheden die samenhangen met de consultaanvraag. De verzoeker dient ervoor te zorgen dat van het verzoek voldoende verslaglegging in het dossier van de patiënt zal plaatsvinden.

Aannemen van consultverzoek

De specialisten van het ziekenhuis zijn verplicht aan een consultverzoek gevolg te geven. Indien men meent gegronde redenen te hebben tot weigeren, dient dit zo spoedig mogelijk - met vermelding van de motieven - aan de consultaanvrager te worden bericht. Bij een normaal consult deelt de consulent binnen 48 uur na ontvangst van het verzoek zijn bevindingen en adviezen schriftelijk dan wel op elektronische wijze aan de aanvrager mee, de tijd van vrijdag 17.00 uur tot maandag 09.00 uur niet meegerekend. De hoofd- of medebehandelaar die om het consult heeft verzocht, maakt in zijn verslag melding van het consult en het resultaat ervan. De consulent ontvangt een kopie van de ontslagbrief van de hoofdbehandelaar aan de huisarts.

Status van een consult

Tijdens het consult blijft de verantwoordelijkheid voor de medische behandeling van de patiënt berusten bij de hoofd- en medebehandelaars. Het oordeel van de consulent heeft het karakter van een advies. Indien de aanvrager het advies niet opvolgt, deelt hij dit schriftelijk dan wel op elektronische wijze, met vermelding van zijn argumenten, aan de consulent mee. Een in consult geroepen specialist kan zelf geen consulten aanvragen. Indien hij het oordeel van een andere specialist gewenst acht, kan hij dit verwerken in zijn advies aan de consultvrager. Indien de consulent van mening is, dat het in het belang is van de patiënt dat hij als mede- of hoofdbehandelaar optreedt, vermeldt hij dit in zijn advies of hij treedt in overleg met de aanvrager.

Geschillen

Bij niet in onderling overleg op te heffen verschil van inzicht over de juiste interpretatie van dit reglement of over de correcte toepassing van een bepaling in een concreet geval, wordt het geschil door de hoofdbehandelaar of door de meest gerede partij aan de directeur Patiëntenzorg voorgelegd.

Verklaring van uitgifte

Geldigheid

Dit document in elektronische vorm is de enige geldige versie. Neem bij vragen of opmerkingen contact op met Documentmanagement, bij voorkeur via e-mail: ODIN@mumc.nl of via tst. 75990 of 71650.

Fouten

Mocht u een fout ontdekken of een opmerking willen plaatsen dan kunt u in het desbetreffende document de optie “opmerking plaatsen” gebruiken.

Auteursrechten voorbehouden

© Behoudens uitzonderingen door de wet gesteld is het aan derden zonder schriftelijke toestemming van het azM niet toegestaan iets uit dit document te verveelvoudigen of openbaar te maken door middel van druk, fotokopie, microfilm of enige andere vorm, hetgeen ook van toepassing is op gehele dan wel gedeeltelijke al dan niet elektronische bewerkingen of verwerkingen.

Personalia

  • Coördinator: C. Konings, stafmedewerker Document management
  • Auteur: A. Frijlink, jurist stafdienst bestuur; D. Florack, adj.directeur RVE lab. Beeldvorming, a.i.
  • Beoordelaar(s): J. Fiolet, directeur patiëntenzorg
  • Inhoudelijk hoofdverantwoordelijke: J. Fiolet, directeur patiëntenzorg
  • Autorisator: J. Fiolet, directeur patiëntenzorg
NFU Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra / Oudlaan 4, 3515 GA / Postbus 9696, 3506 GR Utrecht / T 030 273 98 80 / nfu@nfu.nl