Beter zorgen voor mensen in laatste levensfase

Opinie umc, 
13 november 2012
Palliatieve zorg is, oneerbiedig gezegd, een enorme groeimarkt. Dit jaar gaan ongeveer 135 duizend Nederlanders dood. Over vijf jaar zal dat aantal zijn gestegen tot bijna 150 duizend. Halverwege deze eeuw hebben we zelfs te maken met meer dan 200 duizend sterfgevallen per jaar. Ruim de helft van die mensen zal sterven aan een chronische aandoening, zoals kanker, chronische longziekten, of hart- en vaatziekten. Dat zijn allemaal mensen die behoefte hebben aan palliatieve zorg om het leven dragelijk te houden, bijvoorbeeld via pijnstilling. Palliatieve zorg is dus, oneerbiedig gezegd, een enorme groeimarkt.

Zorg voor mensen in de laatste fase van hun leven wordt op dit moment door heel veel mensen en instanties geleverd. De huisarts, artsen en verpleegkundigen in een ziekenhuis, het hospice, of een verpleegtehuis, en niet in de laatste plaats familieleden en andere mantelzorgers; allemaal dragen ze hun steentje bij aan de kwaliteit van leven van patiënten met een levensbedreigende ziekte. Omdat de groep mensen die behoefte heeft aan palliatieve zorg de komende jaren alleen maar groter wordt, is er ook behoefte aan betere organisatie van die zorg.

Als je het mensen zelf vraagt, sterft 75% van de mensen met een chronische ziekte het liefst thuis. Uiteindelijk gebeurt dat nu bij minder dan 35%. Een betere organisatie van de zorg voor mensen in hun laatste levensfase zou er onder andere voor kunnen zorgen dat meer mensen conform hun wens thuis sterven. Dat verbetert niet alleen de kwaliteit van leven van de betrokken patiënten en hun naasten. Het voorkomt ook onnodig verblijf en behandeling in een ziekenhuis met alle bijbehorende kosten. Onderzoek heeft dat bevestigd: betere organisatie van de zorg in de laatste levensfase maakt de zorg als geheel goedkoper.
Om tot die betere organisatie van de palliatieve zorg te komen, moeten partijen beter samenwerken dan nu het geval is. Mensen met een chronische ziekte en hun naasten kunnen nu nog te makkelijk verdwalen in het doolhof van instanties. Huisartsen kunnen hun patiënt met een chronische aandoening nog te makkelijk ‘kwijtraken’ in dat doolhof. En dat terwijl de huisarts in de eerstelijns zorg een van de logische partijen is om de regie te houden over mensen met een terminale ziekte.

De Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra, NFU, pleit daarom voor een beter gecoördineerde, landelijke aanpak van de palliatieve zorg in een Nationaal Programma Palliatieve Zorg. Die aanpak moet leiden tot zo veel mogelijk zorg in een (bijna) thuissetting, en ook minder versnippering en financiële ondoorzichtigheid van de palliatieve zorg. Zo’n nationaal programma zou vergelijkbaar kunnen zijn met het bestaande Nationaal Programma Ouderenzorg en kan worden gecoördineerd door de acht academische ziekenhuizen. In de academische ziekenhuizen wordt immers zorg, onderzoek en onderwijs gecombineerd. Hier kunnen studenten worden opgeleid in het leveren van goede palliatieve zorg. In het onderzoek kunnen de academische ziekenhuizen werken aan betere protocollen voor de zorg. En de academische ziekenhuizen kunnen ook ondersteuning bieden aan consulenten in regionale ziekenhuizen, die weer door (verpleeg)huisartsen en verpleegkundigen kunnen worden benaderd. De academische ziekenhuizen zijn, kortom, de logische plaatsen om expertisecentra te huisvesten voor zorg aan mensen met een terminale ziekte. Zo’n nieuw nationaal programma wordt ook omarmd door andere partijen uit de palliatieve zorg, zoals de stichtingen die landelijke ondersteuning bieden, Agora en Fibula, en het integraal kankercentrum, IKNL.  

Van alle kanten wordt – terecht – aangedrongen op het beheersen van de zorgkosten. De begroting van het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport, die volgende week wordt behandeld, gaat nu nog uit van financiering van de palliatieve zorg langs de bestaande, soms ingewikkelde lijnen. De NFU pleit voor een nieuwe aanpak die meer tegemoet komt aan de wens van de patiënt: regel de zorg voor mensen in hun laatste levensfase via één, geïntegreerde aanpak in een Nationaal Programma Paliatieve Zorg. Dat maakt de zorg niet alleen goedkoper, het maakt de zorg voor terminale patiënten en hun familie ook veel beter.

Namens de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU)
Frans Jaspers, bestuurder

NFU
Afdrukken
 
NFU Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra / Oudlaan 4, 3515 GA / Postbus 9696, 3506 GR Utrecht / T 030 273 98 80 / nfu@nfu.nl